Governu agradese japaun liuhosi JICA nia apoiu ba iha Dezenvolvimentu infraestrutura sira ne’ebé estratéjiku iha Timor-Leste.
Toquio, Japaun 19 Fevereiru 2026 – Ministru Transportes no Komununikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu akompaña hosi Embaixadora Timor-Leste iha Japaun, Maria Terezinha da Silva Viegas hamutuk ho delegasaun kompostu husi Xefe Gabinete, José da Costa, Diretór Jerál Transportes no Komunikasaun, Constantino Ferreira Soares, Konseleiru Embaixada Japaun iha Timor-Leste, Celio Moniz da Silva, Prezidente ANATL Romualdu Soares. Halao vizita kortézia ba iha Kuartél Jerál JICA iha Toquio, Japaun.
Iha vizita kortézia ne’e Ministru Manetelu hatete Vise Prezidente JICA, ANDO Naoki kongratula Timor-Leste nia adezaun ba membru ASEAN ba da-sanulu resin ida, japaun sai mós parseiru importante ida ba ASEAN, ne’ebé bolu ASEAN Plus Three (APT) mak estrutura koperasaun ida ne’ebé liga nasaun sanulu resin ida membru husi Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN) ho nasaun tolu ne’ebé poderozu iha Xina, Japaun, no Koreia do Sul. ikus mai iha amerika no uniaun europeia. Durante ne’e sira akompaña prosesu sira ne’e.
Ministru Manetelu afirma iha vizita nemos ko’alia mós kona-ba kooperasaun sira hanesan projetu Terminál ba Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato Comoro Dili. Tanba nemak lori governu Timor-Leste nia naran agradese ba apoiu sira, ba kooperasaun sira ne’ebé husi JICA la’os de’it projetu aeroportu nia maibé projetu sira seluk ne’ebe halo iha tinan hirak liu-ba. Japaun liuhosi JICA iha tinan 2002 hadia irigasaun maliana I, iha setór transportes halo mós portu mahata iha oecusse, alargamentu ba portu Dili, no agóra lao dadaun hela ho projetu terminál aeroportu internasional prezidente Nicolau Lobato. maibé sira apoiu ita liuhosi grant atu konstroi terminál ba aeroportu internasional prezidente nicolau lobato Comoro Dili.
Govenante nemis subliña ba futuru mai JICA sei ajuda tan Timor-Leste liuhosi kooperasaun ne’e. atu konstrui portu Kairabela iha posibilidade nomós sei ajuda atu alarga tan portu mahatta iha oecusse, tanba nemak governu agradese Japaun liuhosi JICA nia apoiu dezenvolvimentu infraestrutura sira ne’ebé estratéjiku iha Timor-Leste.
“Liga ba konstruksaun terminál aeroportu internasional prezidente nicolau lobato, ha’u hato’o preokupasaun balu iha prosesu tenderizasaun balu ne’ebé halo iha japaun, prosesu ne’e lao ikus mai ita nia ekipa husi Timor-Leste kompostu husi Diretór Jerál Transportes no Komunikasaun, Prezidente ANATL ho ita nia reprezentante ida husi CNA sira mai hamutuk ho ekipa iha ne’e, loke proposta finansiál ba konstruksaun terminál ba aeroportu, preokupasaun nemak tanba iha kustu ne’ebé aprezenta husi kompaña ida ho naran Toa ne’e as liu, kustu ne’ebé ita preve tantu grant husi japaun nia nomos ida kontra partida husi estadu nia.
osan ne’ebé ita prevee ne’e oituan liu, Maibé liuhosi negosisaun konsege redúz ka hatun osan ne’e tanba nemak ita informa ba malu tanba JICA maka finansia terminál ne’e tanba ha’u hatene sira mós hatene prosesu sira ne’e tanba prosesu iha japaun, maibé ha’u iha dever morál atu hatete ba vise prezidente JICA ho delegasaun husi JICA ne’ebé ohin iha ne’e, hatete katak prosesu mak ne’e. husi parte JICA, Japaun no Timor-Leste hotu-hotu kontente tanba finalmente mesmu prosesu ne’e lao naruk iha governasaun anterior nia tempu maibé ikus mai aban lokraik ita asina kontratu ba konstruksaun terminál aeroportu internasaional prezidente nicolau lobato” dehan Ministru Manetelu.
Ministru Manetelu mós reafirma governu nia pozisaun ligadu ho tempu ba konstruksaun ba terminál aeroportu, se bele termina iha mandatu Governu da-sia nia, JICA mós komprende situasaun sira ne’e, laos JICA mak kosntrui, laos governu mak konstrui, maibé kompaña ida manan nemak sei konstrui maibé iha terrenu ita koko atu halo kordenasaun para prosesu konstruksaun ne’e labele iha impedimentu ho nune’e iha tempu ne’ebé ita hakarak bele atinji ida ne’e
