Notísia sira

News Cover

Enkontru Meza-Ronda Ministru No Regulador Sira (MRRM 2026) Foku Ba Seguransa Online No Regulasaun Média Sosiál

Kuala Lumpur, Malázia, 9 Setembru 2026 – Delegasaun Timor-Leste, lideradu husi Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, akompaña husi Prezidente Autoridade Nasionál Komunikasaun (ANC, I.P.), Flávio Cardoso Neves, partisipa iha Enkontru Meza-Ronda Ministru no Regulador sira (Ministers-Regulators Roundtable Meeting – MRRM 2026), ne’ebé realiza iha Grand Hyatt Kuala Lumpur, Malázia.

Enkontru MRRM 2026 ne’e organiza iha parseria entre Ministériu Komunikasaun no Komisaun Komunikasaun no Multimedia Malázia (MCMC), no lidera husi Ministru Komunikasaun Malázia, YB Dato’ Seri Ahmad Fahmi bin Mohamed Fadzil. Enkontru ne’e halibur ministru, regulador, formulador polítika no parseiru internasionál sira atu fahe esperiénsia no diskute politika no regulasaun kona-ba seguransa dijitál, responsabilidade plataforma no kooperasaun rejionál.

Iha enkontru ne’e, diskusaun foka liu-liu ba seguransa online (online safety), protesaun labarik sira iha mundu dijitál, responsabilidade plataforma média sosiál, no kooperasaun regulatória transfronteirisa. Partisipante sira troka esperiénsia kona-ba mekanizmu verifikasaun idade, restrisaun idade ba utilizasaun média sosiál, regulasaun plataforma globál, no forma atu garante katak utilizadór sira, liuliu labarik no jovem sira, bele uza ambiente dijitál ho seguru.

Enkontru ne’e mós fó oportunidade ba membru sira atu diskute responsabilidade plataforma no ezekusaun regulasaun, inklui implementasaun Online Safety Act 2025 iha Malázia, no nesesidade atu hametin kooperasaun internasionál no rejionál atu responde ba problema dijitál ne’ebé liu fronteira nasional.

Iha nia intervensaun, Ministru Manetelu subliña katak Timor-Leste apoia esforsu atu hametin seguransa online no dezenvolve ambiente dijitál ne’ebé seguru no iha konfiansa. Nia mós hato’o preokupasaun kona-ba difikuldade ne’ebé nasaun ki’ik sira hasoru bainhira presiza halo kordenasaun ho plataforma dijitál globál sira, hanesan Google, Meta, TikTok no plataforma sira seluk, tanba sira seidauk iha reprezentasaun direta iha Timor-Leste.

“Timor-Leste nia dezafiu la’ós deit kona-ba regulasaun ka polítika. Dezafiu boot ida mak oinsá atu halo kordenasaun efetiva ho plataforma globál sira hanesan Google, Meta no TikTok bainhira mosu problema. Timor-Leste bele halo lei no polítika di’ak, maibé implementasaun no ezekusaun presiza kooperasaun ho plataforma sira-ne’e.”

Ministru Manetelu hatete katak reprezentasaun fizika la’ós necessariamente tenke iha Timor-Leste, maibé plataforma globál sira bele konsidera atu iha pontu fokál rejionál, inklui liuhusi reprezentasaun ka mekanizmu espesífiku iha Singapura, ne’ebé bele fasilita komunikasaun ho nasaun ki’ik sira iha ASEAN no Pasífiku.

“Ita la’ós deit presiza reprezentasaun fizika iha Timor-Leste. Maibé ita presiza pontu fokál ida ne’ebé bele toma konta ba preokupasaun nasaun ki’ik sira, liuliu iha ASEAN no Pasífiku. Ida-ne’e sei ajuda ita atu halo kordenasaun lalais bainhira mosu problema no asegura katak ita nia sidadaun sira bele uza plataforma dijitál ho seguru.”

Nia subliña katak Timor-Leste agora iha prosesu transformasaun dijitál aceleradu, no tanba ne’e, seguransa, konfiansa no responsabilidade plataforma tenke dezenvolve hamutuk ho ekspansaun infraestrutura no asesu dijitál.

Pontu prinsipál MRRM 2026

Enkontru Meza-Ronda Ministru no Regulador sira (MRRM 2026) foka ba área prinsipál sira tuirmai:

  • Seguransa Online no Protesaun Labarik: Hametin polítika no regulasaun atu asegura ambiente dijitál ne’ebé seguru, inklui mekanizmu verifikasaun idade no medida apropriadu ba utilizadór minoridade.
  • Responsabilidade Plataforma: Hametin responsabilidade plataforma média sosiál, mekanizmu ezekusaun no kooperasaun entre governu, regulador no plataforma globál sira.
  • Kooperasaun Rejionál: Haforsa partilha informasaun, asisténsia entre membru sirano koordenasaun regulatória atu responde ba dezafiu dijitál transfronteirisu.
  • Konfiansa Dijitál no AI: Hametin infraestrutura dijitál seguru, cybersecurity, protesaun dadus no governasaun Inteligénsia Artifisiál (AI) iha ASEAN.

Partisipasaun Timor-Leste iha MRRM 2026 reflete kompromisu Governu atu hametin transformasaun dijitál ne’ebé seguru, inkluzivu no iha konfiansa, no atu kontribui ativamente ba kooperasaun dijitál iha ASEAN nu’udar membru foun husi komunidade rejionál.

****Tetun****

 

MINISTERS AND REGULATORS ROUNDTABLE MEETING (MRRM 2026) FOCUSES ON ONLINE SAFETY AND SOCIAL MEDIA REGULATION

Kuala Lumpur, Malaysia, 9 September 2026 – The Timor-Leste delegation, led by the Minister of Transport and Communications, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, accompanied by the President of the National Communications Authority (ANC, I.P.), Flávio Cardoso Neves, participated in the Ministers-Regulators Roundtable Meeting (MRRM 2026), held at the Grand Hyatt Kuala Lumpur, Malaysia.

The MRRM 2026 was organised in partnership between the Ministry of Communications and the Malaysian Communications and Multimedia Commission (MCMC) and chaired by the Malaysian Minister of Communications, YB Dato’ Seri Ahmad Fahmi bin Mohamed Fadzil. The meeting brought together ministers, regulators, policymakers and international partners to share experiences and discuss policies and regulations concerning digital safety, platform responsibility and regional cooperation.

The meeting focused particularly on online safety, the protection of children in the digital environment, social media platform responsibility, and cross-border regulatory cooperation. Participants exchanged experiences on age-verification mechanisms, age restrictions for social media use, regulation of global platforms, and ways to ensure that users, particularly children and young people, can access a safe digital environment.

The meeting also provided an opportunity for members to discuss platform responsibility and regulatory enforcement, including the implementation of Malaysia’s Online Safety Act 2025, and the need to strengthen international and regional cooperation in responding to digital challenges that cross national borders.

In his intervention, Minister Manetelu emphasised that Timor-Leste supports efforts to strengthen online safety and develop a secure and trusted digital environment. He also raised concerns about the difficulties faced by smaller countries when seeking to coordinate with global digital platforms such as Google, Meta, TikTok and other platforms, particularly where they do not have direct representation in Timor-Leste.

“Timor-Leste’s challenge is not only about regulation or policy. A major challenge is how to establish effective coordination with global platforms such as Google, Meta and TikTok when problems arise. Timor-Leste can develop good laws and policies, but effective implementation and enforcement require cooperation with these platforms.”

Minister Manetelu stated that physical representation does not necessarily have to be established in Timor-Leste, but global platforms could consider establishing a regional focal point, including through representation or a specific mechanism in Singapore, to facilitate communication with smaller countries in ASEAN and the Pacific.

“We do not necessarily need physical representation in Timor-Leste. However, we need a focal point that can address the concerns of smaller countries, particularly in ASEAN and the Pacific. This would help us coordinate quickly when problems arise and ensure that our citizens can use digital platforms safely.”

He emphasised that Timor-Leste is now undergoing an accelerated digital transformation, and therefore safety, trust and platform responsibility must develop alongside the expansion of digital infrastructure and access.

Key Areas of MRRM 2026

The Ministers-Regulators Roundtable Meeting (MRRM 2026) focused on the following key areas:

Online Safety and Child Protection: Strengthening policies and regulations to ensure a safe digital environment, including age-verification mechanisms and appropriate measures for minor users.

Platform Responsibility: Strengthening the accountability of social media platforms, enforcement mechanisms and cooperation among governments, regulators and global platforms.

Regional Cooperation: Strengthening information sharing, assistance among member states and regulatory coordination to respond to cross-border digital challenges.

Digital Trust and AI: Strengthening secure digital infrastructure, cybersecurity, data protection and Artificial Intelligence (AI) governance across ASEAN.

Timor-Leste’s participation in MRRM 2026 reflects the Government’s commitment to strengthening secure, inclusive and trusted digital transformation, and to actively contributing to digital cooperation within ASEAN as a new member of the regional community.


English MINISTERS AND REGULATORS ROUNDTABLE MEETING (MRRM 2026) FOCUSES ON ONLINE SAFETY AND SOCIAL MEDIA REGULATION

Kuala Lumpur, Malaysia, 9 September 2026 – The Timor-Leste delegation, led by the Minister of Transport and Communications, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, accompanied by the President of the National Communications Authority (ANC, I.P.), Flávio Cardoso Neves, participated in the Ministers-Regulators Roundtable Meeting (MRRM 2026), held at the Grand Hyatt Kuala Lumpur, Malaysia.

The MRRM 2026 was organised in partnership between the Ministry of Communications and the Malaysian Communications and Multimedia Commission (MCMC) and chaired by the Malaysian Minister of Communications, YB Dato’ Seri Ahmad Fahmi bin Mohamed Fadzil. The meeting brought together ministers, regulators, policymakers and international partners to share experiences and discuss policies and regulations concerning digital safety, platform responsibility and regional cooperation.

The meeting focused particularly on online safety, the protection of children in the digital environment, social media platform responsibility, and cross-border regulatory cooperation. Participants exchanged experiences on age-verification mechanisms, age restrictions for social media use, regulation of global platforms, and ways to ensure that users, particularly children and young people, can access a safe digital environment.

The meeting also provided an opportunity for members to discuss platform responsibility and regulatory enforcement, including the implementation of Malaysia’s Online Safety Act 2025, and the need to strengthen international and regional cooperation in responding to digital challenges that cross national borders.

In his intervention, Minister Manetelu emphasised that Timor-Leste supports efforts to strengthen online safety and develop a secure and trusted digital environment. He also raised concerns about the difficulties faced by smaller countries when seeking to coordinate with global digital platforms such as Google, Meta, TikTok and other platforms, particularly where they do not have direct representation in Timor-Leste.

“Timor-Leste’s challenge is not only about regulation or policy. A major challenge is how to establish effective coordination with global platforms such as Google, Meta and TikTok when problems arise. Timor-Leste can develop good laws and policies, but effective implementation and enforcement require cooperation with these platforms.”

Minister Manetelu stated that physical representation does not necessarily have to be established in Timor-Leste, but global platforms could consider establishing a regional focal point, including through representation or a specific mechanism in Singapore, to facilitate communication with smaller countries in ASEAN and the Pacific.

“We do not necessarily need physical representation in Timor-Leste. However, we need a focal point that can address the concerns of smaller countries, particularly in ASEAN and the Pacific. This would help us coordinate quickly when problems arise and ensure that our citizens can use digital platforms safely.”

He emphasised that Timor-Leste is now undergoing an accelerated digital transformation, and therefore safety, trust and platform responsibility must develop alongside the expansion of digital infrastructure and access.

Key Areas of MRRM 2026

The Ministers-Regulators Roundtable Meeting (MRRM 2026) focused on the following key areas:

Online Safety and Child Protection: Strengthening policies and regulations to ensure a safe digital environment, including age-verification mechanisms and appropriate measures for minor users.

Platform Responsibility: Strengthening the accountability of social media platforms, enforcement mechanisms and cooperation among governments, regulators and global platforms.

Regional Cooperation: Strengthening information sharing, assistance among member states and regulatory coordination to respond to cross-border digital challenges.

Digital Trust and AI: Strengthening secure digital infrastructure, cybersecurity, data protection and Artificial Intelligence (AI) governance across ASEAN.

Timor-Leste’s participation in MRRM 2026 reflects the Government’s commitment to strengthening secure, inclusive and trusted digital transformation, and to actively contributing to digital cooperation within ASEAN as a new member of the regional community.

****Inglés*****

News Cover

Governu Vietnam liuhosi empreza Viettel iha interese hakarak servisu hamutuk ho Governu Timor-Leste.

Dili, 03 Setembru 2026 – Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, kianta ohin simu vizita kortézia husi Prezidente, CEO husi Viettel Cybersecurity Nguyen Son Hai iha gabinete Ministru Transportes no Komunikasaun Kaikoli Dili.

Iha vizita ne’e halao mós enkontru ho Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng, Miguel Marques Gonçalves Manetelu, hodi ko’alia kona-ba siberseguransa.

“ohin ami mai aproxima no fahe ami nia esperiensia ho MTC, fiar katak ita sei servisu hamutuk iha tempu oin mai, tamba ami hare Timor nia kabu fibra ótika iha ne'e ona, no sai mós hanesan vantajem bot ba iha liur no liu-liu ba ema hanoin a'at sira bele buka dalan oinsa atu estraga infrastrutura estratejiku ida ne'e. tamba ne'e siberseguransa importante tebes. 

Ministru Manetelu hatete Governu liuhosi MTC no PCM submete ona planu siberseguransa ba parlamentu nasional hodi hein autorizasaun husi parlamentu nasional.

“Agóra dadaun Ministériu hamutuk ho PCM submete ona planu kona ba siberseguransa nian ba iha Parlamentu Nasional hodi hein Autorizasaun husi PN no ho ida ne'e MTC ho PCM ho Governu sei hahú kria Lei ou Dekretu lei ba siberseguransa, Dekretu lei ba Protesaun Dadus no mós Lei ba Cyber space, no ha’u mós koalia ona ho Embasadór Vietnam iha Dili kona-ba atu asina MoU entre MTC ho Ministru Komunikasaun no Teknolojia Vietnam, hodi hare mós ba asuntu siberseguransa nian, karik iha tinan ida ne'e Ministeriu sei haruka Tekniku sira ba tuir formasaun iha Vietnam kona ba siberseguransa.

Siberseguransa Importante Tebes  Proteje ita-nia dadus, sistema no futuru dijitál. Seguransa dijitál mak responsabilidade ema hotu nian.

  • Proteje dadus no informasaun importante. 
  • Prevene ema la autorizadu tama ba sistema. 
  • Ajuda instituisaun no empresa kontinua servisu ho seguransa. 
  • Aumenta konsiénsia ema hotu kona-ba seguransa dijitál. 

Vietnam Government, Through Viettel, Expresses Interest In Cooperating With Timor-Leste

 

Dili, September 3, 2026 – The Minister of Transport and Communications, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, received a courtesy visit today from the Chairman, CEO of Viettel Cybersecurity, Nguyen Son Hai, at the Ministry’s office in Caicoli, Dili. During the visit, a meeting was held with Minister Manetelu to discuss matters regarding cybersecurity.

 

"Today, we came to engage and share our experience with the MTC. We believe we will work together in the future. We note that Timor-Leste already has its fiber optic cable in place, which is a great advantage. However, it also attracts malicious actors looking for ways to damage this strategic infrastructure. This is why cybersecurity is absolutely critical," said Nguyen Son Hai.

 

Minister Manetelu stated that the Government, through the MTC and the Presidency of the Council of Ministers (PCM), has already submitted a cybersecurity plan to the National Parliament and is currently awaiting legislative approval.

 

"Right now, the Ministry, together with the PCM, has submitted the cybersecurity plan to the National Parliament for authorization. Following this, the MTC, PCM, and the Government will begin drafting laws or decree-laws for cybersecurity, data protection, and cyberspace regulations. I have also spoken with the Vietnamese Ambassador in Dili regarding the signing of a Memorandum of Understanding (MoU) between the MTC and Vietnam's Ministry of Information and Communications to address cybersecurity issues. Furthermore, the Ministry plans to send technical staff to Vietnam this year for specialized training in cybersecurity," Minister Manetelu explained.

 

Cybersecurity is vital for protecting data, systems, and our digital future. Digital security is everyone's responsibility. It serves to:

 

Protect critical data and sensitive information.

 

Prevent unauthorized access to systems.

 

News Cover

DNIK reativa Kabu Fibra Ótika hodi halo preparasaun ba Transmisaun Direta RTTL.E.P ba Misa Preladus Bispo Nain Haat iha Altar Tasi Tolu

Dili, 31 Agostu 2026 - Ekipa tékniku hosi Direksaun Nasionál Infraestrutura Komunikasaun (DNIC), Ministériu Transportes no Komunikasoen (MTC), reativa koneksaun kabu fibra ótika hodi asegura rede intranet ne'ebé sei apoia transmisaun direta Rádio-Televisaun Timor-Leste. E.P. (RTTL.E.P) durante selebrasaun Misa Preladus Bispu Nain Haat iha Altar Tasi Tolu, Dili.

Servisu tékniku ne’e foka liu ba asegura estabilidade no kontinuidade koneksaun liña komunikasaun, liu-liu ba nesessidade transmisaun Direta iha kanal RTTL nomos media sosiál RTTL.EP nia.

Ekipa DNIC-MTC realiza verifikasaun no reativasaun ba infraestrutura fibra ótika ne’ebé liga ba rede komunikasaun iha área Altar Tasi Tolu. Prosesu ne’e inklui inspeksaun koneksaun, teste sinál no verifikasaun estabilidade rede atu minimiza posibilidade interrupsaun durante transmisãu ao vivo.

Apoiu tékniku ida-ne’e konsidera importante tebes  presiza koneksaun intranet ne’ebé lais no apropriada atu garante kualidade transmisaun ne'ebé sei di’ak  ho nune'e telespetadór sira rai laran no mos rai liur bele akompaña transmisaun direta liuhosi kanál RTTL.EP.

Liu hosi servisu ne’e, DNIC-MTC kontinua fó apoiu ba infraestrutura komunikasaun nasionál no kolabora ho instituisaun relevante sira, inklui RTTL EP, hodi asegura servisu komunikasaun dijitál bele funsiona ho di’ak durante eventu públiku no relijiozu importante sira.

Reativasaun fibra ótika iha Altar Tasi Tolu mos hatudu kompromisu ekipa téknika DNIC-MTC nian iha manutensaun no garantia disponibilidade infraestrutura komunikasaun, liuliu bainhira presiza apoiu rede ba transmisãn eventu importante governu nia iha Timor-Leste.

News Cover

Ministru Manetelu Enfatiza Kualidade Rekursu Umanu Sai Hanesan Fatór Determinante No Save Matadalan Atu Dezenvolve No Foti As Setór Aviasaun Sivíl Iha Timor-Leste.

angeran, Indonezia 27 Agostu 2026 – Ministru Transportes no Komunikasoens, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu partisipa iha serimónia graduasaun ba kadete ho RPL tinan akademiku 2026.

Ministru Manetelu kongratula graduadu nain tolu ne’e simu ona graduasaun iha eskola PPI Curug indonézia no husu ba bolseiru nain 23 ne’ebé halao hela estudu atu mantein disiplina aas, estuda maka'as, no hatudu hahalok di'ak nu'udar reprezentante Timor-Leste.

Hafoin partisipa iha serimonia graduasaun, Ministru Manetelu hamutuk ho delegasaun halo kedas enkontru kortézia ida ho Xefe Ajénsia Dezenvolvimentu Rekursu Umanu (BPSDM) ba Transporte iha Ministériu Transporte Repúblika Indonézia ho nia estrutura iha sala enkontru PPI Curug tangeran indonézia.

Bolseiru timoroan na’in tolu (3) husi ANATL, E.P. ne'ebé hetan apoiu husi Fundo de Desenvolvimento do Capital Humano (FDCH) susesu simu graduasaun iha nível Diploma IV (D4) ba área espesífiku Air Traffic Control (ATC) iha Politeknik Penerbangan Indonesia (PPI) Curug.

Liuhosi graduasaun ne’e Aumentu kualifikasaun husi nível Diploma III (D3) ba D4 ne'e nu'udar susesu boot ida hodi hametin kualidade operasionál no seguranza tráfegu aéreu iha Timor-Leste. Iha tempu hanesan, bolseiru timoroan na'in 23 seluk sei kontinua hela sira-nia estudu iha PPI Curug ba área téknika aviasaun sivíl oioin.

• Graduados D4 ATC (Na'in 3): Finaliza ho susesu sira-nia estensaun estudu husi D3 ba D4 ho espesializasaun Kontroladór Tráfegu Aéreu.

• Estudante Ativu (Na'in 23): Kontinua halao formasaun akadémika no téknika iha PPI Curug hodi prienxe nesesidade rekursu umanu aviasaun nian.

• Impaktu Estratégiku: Parseria entre ANATL, E.P., FDCH, no PPI Curug ne'e hakat ho firmeza hodi moderniza setór aviasaun nasionál.

Graduadu Marilya Z. Leong da Costa, agradese ba governu Timor-Leste, liuhosi Ministériu Transportes no Komunikasaun, ANATL, FDCH ne’ebé fó ona oportunidade ba sira hodi halao sira nia estudu iha PPI Curug indonézia, nia konsidera ida ne'e momentu importante ida ba sira.

Iha sorin seluk Diretór Politeknik penerbangan Indonesia Curug Capt. Megi Hudi Helmiadi, S.Si.T., M.A hatete PPI Curug sente onradu nu'udar instituisaun ida bele sai hanesan fatin aprendijazen ba bolseiru Timor-Leste hodi mai aprende.

"Ba PPI Curug, liu-liu ba Indonézia, hanesan onra ida atu bele sai instituisaun ida hodi fasilita edukasaun ne’ebé presiza, liu-liu iha mundu aviasaun nian, ba ita-nia maluk sira husi Timor Leste. Presiza mós nota katak PPI Curug estabelese ona dezde 1992. ida-ne'e hanesan prova ida, katak ami nia graduadu sira iha fatin hotu-hotu, iha mundu tomak, agora daudaun balu servisu iha aviaun sira hanesan Japaun airline, Taiwan airlines, emirates airlines no seluk tan iha mundu aviasaun nian, sira barak maka servisu iha airlines sira ne'eb'e famozu ona. durante ne'e Estudante sira ne’e partisipa mós iha kursu sira seluk, iha enjeñaria aviaun nian no seluk tan. Hein katak depois, sira remata estudu iha PPI Curug sira sei fila fali ba Timor-Leste bele kontribui ba iha dezenvolvimentu iha setór aviasaun iha Timor-Leste, ami mós envolve sira iha atividade hotu-hotu Espera katak, bele sai útil iha futuru”dehan Diretór Politeknik penerbangan Indonesia Curug Capt. Megi Hudi Helmiadi, S.Si.T., M.A.

Ministru Manetelu hatete governu Timor-Leste liuhosi ANATL, FDCH kontinua hametin Kooperasaun ho Politeknik Penerbangan Indonesia (PPI) Curug indonézia foku liu ba kapasitasaun rekursu umanu no dezenvolvimentu setór aviasaun sivíl nian iha Timor-Leste.

Total estudante ativu nain rua nulu resin tolu (23) ne’ebé halao hela estudu iha departement Téknik Mekanika aeroportu turma sanulu resin neen (angkatan 16) nain (6) nivél 2, turma (Angkatan 17) nain (4) nivél 1, operasaun aeroportu turma 21 (angkatan 21) nain (6) nivél 1. eronautical Information Service (AIS) turma 16, (Angkatan 18) nain ( nivel nain rua (2) ne’ebé oras ne’e dadaun halao hela estajiu.  

Politeknik Penerbangan Indonesia Curug (PPI Curug) mak instituisaun ensinu superior ofisiál ida ne'ebé iha Kementerian Perhubungan Repúblika Indonézia nia okos, foku liu ba edukasaun no formasaun iha área aviasaun sivíl.

Programa Edukasaun: Jere programa estudu diploma aviasaun oioin hanesan Pilotu, Téknika Konstrusaun no Pista, Téknika Navegasaun Aérea, Tráfegu Aéreu (Air Traffic Control), to'o Jestaun Salavamentu Asidente Aviasaun nian. 

Fasilidade Formasaun: Kompletu ho infraestrutura no ekipamentu apoiu aviasaun nian, inklui simuladór aviaun, ekipamentu navegasaun, no mós aeroportu ka pista rasik ba nesesidade prátika no treinamentu nian.

“Ha’u hakarak hato’o apresiasaun espesiál tanba kooperasaun entre ita-nia nasaun rua ne’e loke ona oportunidade ba jerasaun foin-sa’e Timor-Leste nian atu hetan koñesimentu, disiplina, esperiénsia, no padraun profisionál iha setór aviasaun sivíl. Ami fiar katak sira mai la’ós atu aprende de’it maibé lori mós esperansa no responsabilidade atu harii fali setór transporte iha Timor-Leste, partikularmente transporte aéreu ida ne'ebé modernu liu, seguru, no integradu” dehan Ministru Manetelu. 

Ministru Manetelu afirma Iha prosesu ne’e, Indonézia nu’udar parseiru estratéjiku, iha esperiénsia, kapasidade, no prosimidade jeográfika no istórika ne’ebé krusiál ba Timor-Leste. 

“Ami hakarak relasaun entre nasaun rua ne'e atu hametin la'ós de'it iha nivel governu nian maibé mós atu buras entre instituisaun sira, profisionál sira, akadémiku sira, instrutór sira, no jerasaun foun sira hosi nasaun rua ne'e. Ha'u fiar katak kooperasaun iha edukasaun no dezenvolvimentu rekursu umanu maka forma kooperasaun ida ne'ebé estratéjiku liu Infraestrutura bele harii iha tinan balun nia laran, maibé ita tenke harii kualidade rekursu umanu ho sustentável ba jerasaun sira tuir mai. Tanba ne’e, ha’u hein katak Politékniku Aviasaun Curug bele kontinua sai parseiru vital ba Timor Lorosa’e hodi prepara jerasaun profisionál tuir mai iha setór transporte aéreu. Lori Governu Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e nia naran no lori Ministériu Transporte no Komunikasaun nia naran hato'o dala ida tan ha'u nia agradesimentu no apresiasaun ba Governu Repúblika Indonézia, Kementerian Perhubungan, PPI Curug, dosente sira, instrutór sira ne'ebé fó ona apoiu ba bolseiru Timor-Leste”afirma Ministru Manetelu.

Ministru Manetelu fó sai katak iha futuru sei estabelese kooperasaun ho PPI Curug Indonézia iha setor transporte marítimu no terreste.

Kooperasaun ne'e visa atu hametin kapásidade, rekursu umanu, no infraestrutura.

PPI Curug Estasiona hanesan sentru formasaun boot ba pilotu, enjeñeiru, no tékniku aviasaun iha Indonézia.

Infraestrutura Spesiál: Uza Aeroportu Budiarto hanesan aeroportu rasik ba treinu semo aviaun nian, hamutuk ho simuladór aviaun modernu no hanggar boot ba manutensaun.

Sistema Estudu: Adota sistema semi-militár no dormitóriu (asrama) ba kadetes (taruna/taruni) sira atu treinu disiplina no profesional

News Cover

BATIC 2026 Foku Liu Ba Estratejia Konstrusaun Ekosistema Infrastruktura Dijitál

Bali, 25 Agostu 2026 – Delegasaun Timor-Leste liuhosi Prezidente Konsellu Jerál Kabu Timor-Leste. Empreza Públika (CTL.E.P) Atuál Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu ho delegasaun partisipa iha BATIC 2026 BATIC 2026 (Bali Annual Telkom International Conference) 

Delegasaun ne’ebé akompaña Prezidente Konsellu Jerál Kabu Timor-Leste. Empreza Públika (CTL.E.P) kompostu husi, Kordenadór Jerál CTL.EP, Pedro Lay, Diretór Jerál Komunikasaun, Ambrosio Amaral, no Diretór DNIK, Pedro Amaral.

(Bali Annual Telkom International Conference) nu'udar edisaun da-11 husi konferénsia internasionál telekomunikasaun no ekosistema dijitál ne'ebé mehi husi Telin (subsidiária husi Telkom Indonesia). Eventu ne'e hala'o iha Bali International Convention Center (BICC), The Westin Resort, Nusa Dua, Bali, husi loron 24 to'o 28 Agostu 2026 ho tema 'Uniting Ecosystem to Drive Connected Progress'.

Eventu ne'e organiza husi Telin (Telkom Indonesia) iha Nusa Dua, Bali, Indonesia.

BATIC 2026 halibur partisipante no delegadu liu husi 2,700 husi nasaun 67 no kompañia 750 liu iha mundu tomak.

Partisipasaun husi CTL.EP iha eventu ne’e atu hetan esperensia ho nune’e iha futuru bele dezenvolve diak liutan CTL.EP

“Eventu ida ne’e ignitePRO Forum: laos deit halibur ema husi governante sira maibé mai mos husi emprezasriu sira, operadór no fornesimentu internet nebe iha kompania boot sir aiha ne’e, ohin iha ne ita akompaña aprezentasaun papél governu nia oinsa mak bele servisu hamutuk ho setór privadu ba dezenvolvimentu setór telekomunikasaun. CTL EP hanesan empresa foun ida ha’u mai ho delegasaun kontinua akompaña diskusaun ne’e hodi bele hetan esperensia ruma oinsa maka hamutuk ho ita nia parseiu sira iha setor telekomunikasaun bele dezenvolve CTL.EP oinsa para atu jere ita nia fibra ótika ne’e.  Ohin ministériu dijitalizasaun indonezia nia halo aprezentasaun liu-liu parate governu nia halo saida sira halo regualmentu para atu fasilita dezenvolvimentu iha setor telekomunikasaun Ita akompana diskusaun ne’e oinsa makai ta uja teknolojia ne’e ba benefisiu ba ita nia moris, kria oportunidad foun, kria servisu foun bainhira ita uja sala teknoljia AI no sira seluk bele estraga fali ita nia sosiedade tanba ne’e husu ba joven sira nu’udar timor-oan atu fo hanoin ba malu uja teknoljia ne’e hodi aprende aumenta koñesimentu matenek iha area ne’e, uja teknolojia ba imi nia an hodi fó benefisiu ba ita nia sosiedade no ba ita nia nasaun ” dehan Prezidente CTL.EP, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu iha Nusa Dua Bali.

CEO Telkomcel Timor-Leste Benedictus Ardiyanto Priyo, hatete liuhosi eventu Atividade ida ne’e hanesan parte ida husi kontribuisaun husi Telkomcel no Telin Telkom Group hodi apoia indústria telekomunikasaun no klaru servisu telekomunikasaun iha Timor-Leste.

“Sebagai industri pendukung telekomunikasi kita mendukung program pemerintah bagaimana mengerakan dijital ekonomi tentunya conectivity menjadi kunci utama , conektivity memastikan realibilty, Affortability dan memastikan bahwa layanan akses konektin dari Timor-Leste ke dunia itu semakin bagus, murah dan juga semakin bermanfaat dan membawa dampak dan khususnya pertumbuhan ekonomi dan juga mendorong dijital ekonomi tentunya kegiatan batik bali annual telkom internasional conference merupakan event tahunan dari telin telkom group indonesia yang dihadiri saat ini lebih dari 2800 partisipa dari seluruh dunia tentunya ini hal yang baik untuk Timor-Leste, khususy CTL.EP, untuk bertemu para pemain telkom global, baik hold seller dan juga teknologi dunia oleh sebab itu berharap melalui kegiatan ini dari bagian kontribusi dari telkomcel dan telin telkom group untuk mendukung industri telekomunikasi dan tentunya layanan telekomunikasi di Timor-Leste sehingga membawa dampak seperti arahn pak menteri bagaimana Conectivity ini menjadi dampak pertubuhan dijital literasi di Timor-Leste”hatete CEO Telkomcel Timor-Leste Benedictus Ardiyanto Priyo.

(Bali Annual Telkom International Conference) Foku ba nesesidade bande-larga no konektividade ne'ebé sa'e ho lalais tanba dezenvolvimentu AI, liu-liu investimentu iha kabu okos tasi (subsea cables) no data centers.

Sesaun spesializadu ne'ebé diskute kona-ba seguransa infrastruktura dijitál, sistema autónomu, no operasaun dijitál ne'ebé bele konfia. Koleborasaun Ekosistema: Haforsa parseira entre operadór telekomunikasaun tradisional, providór nuvem (cloud), teknolojia foun, no reguladór sira.

News Cover

Enkarregadu Negósius Vietnam No Telemor Hasoru Malu Ho Ministru Mtk Hodi Diskute Dizitalizasaun No Mou Foun

Dili 19 Agostu 2026 — Ministériu Transportes no Komunikasaun (MTK), Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu simu vizita ofisiál hosi Enkarregadu Negósius (Chargé d'Affaires) Vietnam nian ba Timor-Leste, Pham Binh Dam, no CEO Telemor is Vu Duc Nguyen iha gabinete ministru kaikoli Dili.

Iha enkontru ne’e Ministru Ministru Manetelu akompaña husi Xefe Gabinete GPPC, Sabino Henriques, no Asesór Lizerio Tékniku, Lizerio Mateus S. da Silva Dias.

Iha sorumutu ne’e, parte rua hala’o diskusaun kona-ba dizitalizasaun no progresu dezenvolvimentu infraestrutura teknolojia nian iha rai-laran.

Alende ne'e, pontu importante seluk ne'ebé parte rua diskuti kona-ba planu atu asina Memorandu  Entendimentu (MoU) iha tempu badak, ho objetivu hodi halao kooperasaun ne'ebé di'ak liu tan iha futuru.

News Cover

Kamboja - Timor-Leste: Forma Futuru Dijitál

Phnom Penh, Kamboja, 17 Agostu 2026 – Delegasaun husi Ministériu Transportes no Komunikasaun partisipa iha "Verify.go Cooperation Workshop: Experience Sharing and Joint Capacity Building 

Liuhosi Workshop ne’e hodi melhoramentu kapasidade jestaun plataforma verify.gov.tl ne'ebe mak lansa ona iha loron 1 Junhu 2026 liu ba.

Delegasaun ne’e kompostu husi Xefe Gabinete Dizitalizasaun no seguransa Cibernetika, Agustinus Bruno Halle, Asesór Tékniku, Gabinete MTK, Fridolino Gama Soares, Asesór Tékniku, Gabinete MTK, Geovannio Frederico de Jesus Vinhas, Xefe departamentu Karta Kondusaun DNTT, Martinho Pereira Soares, Ofisiál IT DNTT, Filomeno Ornai Ximenes, Ofisiál IT DNTT, Yohanes Lopes Ile Lajar, Ofisiál IT DNTT, Jesuina da Costa Martin, Software Developer, TIC TIMOR.i.P, Isabel Waruily dos Anjos Madeira, Xefe Seksaun Sistema servidór, Ministériu Edukasaun, Nicolao Lemos da Silva, Marito Soares, no Asesór ICT Eduaksaun no Planeamentu Estratéjiku, Daniel Lip. workshop ne’e hahú husi loron 17 to'o 21 Agostu 2026 iha Phnom Penh, Kamboja.

Workshop ne’e organiza husi Ministériu Postu no Telekomunikasaun (MPTC) no Komité Governu Dijitál (DGC) ho objetivu atu fó ba Timor-Leste vizaun jerál kompletu kona-ba aprosimasaun integrasaun verify.gov.tl no hodi determina hamutuk solusaun adekuadu ba implementasaun dijitál sertifikadu edukasionál sira iha plataforma. 

Aleinde ne'e, workshop ne'e serve hanesan plataforma ida hodi fahe implementasaun susesu hosi plataforma verify.gov.kh iha Reinu Kamboja no ninia adopsaun iha Repúblika Demokrátika Timor-Leste.

Ho lideransa husi S.E. Chea Vandeth, Ministru Postu no Telekomunikasaun, Kamboja no Timor-Leste halibur malu hodi troka esperiénsia kona-ba implementasaun Verify.gov ho objetivu atu hasa’e servisu públiku dijitál atu sai konveniente, lais, no seguru liután.

Timor-Leste no Kamboja fiar katak teknolojia ne'ebé iha valór liu maka ida ne'ebé hadi'a sidadaun sira nia moris loroloron. Liuhusi Verify.gov no DG SuperApp, Kamboja hametin hela nia Infraestrutura Públika Dijitál (DPI) hodi hatán ho efetivu ba nesesidade sidadaun sira nian iha era dijitál.

Kolaborasaun ida-ne'e sai hanesan ponte amizade nian ne'ebé signifikativu, ne'ebé reflete liuhosi espíritu fahe no buras hamutuk.

News Cover

GPPC Atualiza Progresu Preparasaun GPP 17 Ba Ministru Manetelu

Dili, 18 Agostu 2026 – Hafoin partisipa iha reuniaun komité revizaun politika 2027 iha Ministériu Finansas Aitarak Laran Dili, Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu konvoka enkontru ho Xefe Gabinete GPPC, Sabino Henriques, Diretór Jerál Administrasaun no Finansas, Aniceto Leto Soro, Diretór Jerál Transportes, Constantino Ferreira Soares, Diretór Jerál Komunikasaun, Ambrósio Amaral, Diretór DNTT, Nelson Siquiera Martins, Xefe Departamentu Planeamentu, Marçal Pinto iha sala enkontru Gabinete Ministru MTK Kaikoli Dili.

Iha enkontru ne’e Gabinete Planeamentu, Polítika no Kooperasaun (GPPC) halo aprezentasaun no  atualiza ba Ministru Transportes no Komunikasaun (MTC), Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu kona-ba progresu preparasaun GPP 17 – Empregu Dijitál ba Joventude (empregu dijitál no diversifikasaun ekonómika) no GPP 18 – Hosi Fibra ba Funsaun (infraestrutura dijitál, modernizasaun Governu no hadi’a prestasaun servisu públiku). MTK, liuhosi GPPC, lidera no koordena prosesu preparasaun ho ministériu no instituisaun relevante sira, inklui rekolla informasaun kona-ba prioridade, atividade, planu implementasaun no proposta orsamentu.

Bazeia ba dadus no informasaun ne’ebé rekolla ona, ekipa GPPC prepara dokumentu polítika konsolidadu atu submete ba KRP (Komité Revizaun Polítika) ba prosesu revizaun no aprovasaun

Enkontru nemos partisipa husi Xefe Gabinete Ministru MTK, José da Costa, Diretór Ezekutivu TIC TIMOR. I.P, Agusto Soares Barreto, Asesór Tékniku Planeamento, Nelson Pinto Tou, Asesór Téknku Siber Seguransa, Eusebio Guterres, Asesór Jurídiku, no Diretór DNTM, Helder Pinto.

News Cover

Ministru Manetelu aprezenta PPG 17 ho 18 iha Komité Revizaun Politika 2027

Dili, 18 Agostu 2026 – Iha inisu fulan Julhu tinan 2026, Governu aprezenta opsaun Prioridade Polítika Governu (PPG) hamutuk 28 ba Komité Revizaun Polítika nian núdar parte ida hosi preparasaun Orsamentu Jerál Estadu 2027 nian, ho nune’e iha loron 18 fulan agostu 2026, governu liuhosi Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu hamutuk ho Diretór Jerais, Asesóres, Xefe Gabinete Ministu, Xege Gabinete GPPC, no Diretór Nasionais no Xefe Departamentus halo aparezentasaun PPG 17 ho 18 iha reuniaun komité revizaun politika 2027 ne’ebé halao iha sala auditóriun Kay Rala Xanana Gusmão Aitarak Laran Dili.

Relasaun ho proposta PPG 17 Empregu Dijitál ba Joventude (empregu dijitál no diversifikasaun ekonómika) no GPP 18 – Hosi Fibra ba Funsaun (infraestrutura dijitál, modernizasaun Governu no hadi’a prestasaun servisu públiku). atu prepara an no fó importância hodi halo diskusaun ho membru Komité Revisaun Politika nia desizaun finál ba orsamento novas prioridades.

“Ohin dader tama fali ba grupu prioridade ida kona-ba kabu fibra otika nia funsaun, ohin halo aprezentasaun katak ita koalia infraestrutura atu oinsa maka asegura kobertura husi kabu ne’e rasik liu-liu parte instutuisaun públika governu nia ita persija iha infraestrutura sira ne’ebé mak hanesan Backbone nasional ne’e iha ne’ebé, fiu sira uluk ita foin harii torre eletresidade ne’e fibra iha neba tiha ona, hahú 2011 ita dada tiha ona fiu sira ne’e” dehan Ministru Manetelu.

“Politika Primeiru ita hanoin katak se ita lori transforma internet husi CTL iha bebonuk liuhosi DNIK ba too munisípiu ho postu saúde, edukasaun, hanesan mós sede suku sira ne’ebé aban bairua fiu sei liu, ita persija infraestrutura atu halo manutensaun ba backbone nasionál ne’ebé ohin temi iha torre eletresidade transmisaun, kuandu too iha munisípiu backbone tun ba iha estasaun EDTL nia iha kada munisípiu husi ne’eba rede ne’e sai husi ne’eba mak ita bolu konektividade nasional ne’e DNIK nia servisu ida nemos ohin ita aprezenta para atu asegura katak funsaun fibra otika ba administrasaun públika nia lao ho diak entaun tenki iha ema temi karik Estrada strada ne’ebé maka diak  para depois kareta ne’e bele liu ba too iha fatin ne’ebé sira bolu last mile hanesan pontus ikus liu ita nia internet too iha ne’eba ne’ebé ohin avansa ho ida ne’e, ohin ita koalia deit konaba infraestrutura hetan apresisaun husi komité revizaun polítika sira fó tempo ba MTK sesta submete fali laos MTK de’it ministériu ne’ebé mak involve iha tópiku 18 kompostu husi edukasaun, saúde, agrikultura” afirma Ministru Manetelu.

Reuniaun ne’e hetan mós partisipasaun husi, Ministra Edukasaun, saúde, Elia Amarál, Ministru Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta, Marcos da Cruz. aleinde ne’e ANATL.EP. CTL.EP. TIC TIMOR, ANC no instituisaun públiku sira ne’ebé iha MTK nia okos hetan mós akompañamentu husi Prezidente Autoridade Munisípiu sira ne’ebé programa balu iha ligasaun ho infraestrutura dijitál, komite revizaun politika aprova emprinsipiu enjeral ba politika husi 2027-2031, ho nune’e iha sesta feira submete fila fali numeru sira ne’e los ona hodi nune’e kontinua ba programa misnitériu nia bazeia ba aprovasaun prioridade governu nia ne’ebé antes ne’e aprova tiha ona.