news-image

Tailándia - Timor-Leste konkorda habelar koperasaun iha área lima, inklui aselera Voo direta sira entre Bangkok - Dili

Bangkok, Tailándia - 09, Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão halo enkontru ho Primeiru-Ministru Tailándia,  Anutin Charnvirakul iha Government House, Bangkok, Tailándia. 

Xefe Goovernu rai rua ne’e, sai sasin ba troka memorandu entendimentu (MoU) kona-ba harii mekanizmu konsultasaun bilaterál, no fó prezensa konjunta.

Primeiru-Ministru Tailándia, Anutin hatete Tailándia prontu atu apoia Timor-Leste nia partisipasaun tomak iha komunidade Asean. Área kooperasaun lima ne'ebé trasa entre nasaun rua ne'e maka:

Relasaun Governu no konsultasaun
Parte rua sei kontinua vizita sira iha nível aas no hala'o atividade konjunta sira iha tinan 2027 hodi marka aniversáriu ba dala 25 relasaun diplomátiku sira nian. Reuniaun dahuluk hosi mekanizmu bilaterál foun ne’e sei hala’o iha Timor-Leste iha tempu badak hodi akompaña kooperasaun.

Defeza no seguransa
Kooperasaun kona-ba asuntu militár no seguransa sei habelar ho Komandante Supremu Tailándia nian hodi vizita Timor-Leste iha tempu badak. Parte rua konkorda ona atu aumenta esforsu sira kontra krime online no transnasionál, no Tailándia sei apoia projetu ida hodi harii memoriál ida ba forsa internasionál iha Timor-Leste.

Ekonomia, komérsiu no investimentu
Tailándia hatudu ona prontidaun atu sai parseiru kona-ba seguransa ai-han no ajuda fasilita esportasaun produtu agríkola no ai-han prosesadu Tailándia nian ba Timor-Leste. Parte rua mós sei aselera konkluzaun MoU ida kona-ba foos.

komérsiu. Investimentu setór privadu Tailándia nian sei enkoraja iha área sira ho potensiál, inklui agrikultura no prosesamentu ai-han, enerjia, infraestrutura, turizmu no otél sira.

Ba konetividade, parte rua sei dudu ba akordu ida kona-ba servisu aéreu sira hodi loke dalan ba voo direta sira entre Bangkok ho Díli, ne'ebé sei fó benefísiu ba pasajeiru sira no negósiu sira no apoia turizmu, komérsiu ho investimentu.

Kooperasaun ba dezenvolvimentu,Tailándia fó ona bolsa estudu no oportunidade formasaun liu 800 ba pesoál timoroan sira dezde 2001. Parte rua kompromete ona atu aselera planu kooperasaun dezenvolvimentu ba tinan tolu ba tinan 2026-2028, ne’ebé kobre agrikultura sustentável, dezenvolvimentu komunitáriu, saúde públika, rekursu umanu no kapasitasaun Asean nian.

Tailándia apoia mós projetu dezenvolvimentu labarik no foin-sa'e nian iha eskola neen iha Timor-Leste, iha inisiativa reál hosi prinseza Maha Chakri Sirindhorn, hodi promove nutrisaun, saúde no kualidade moris nian.

Kooperasaun rejionál, Tailándia rezolve ona atu ajuda harii Timor-Leste nia kapasidade hodi prepara nia ba futuru prezidénsia Asean nian no papél ida ne’ebé boot liu iha kooperasaun rejionál.

Líder na’in rua ne’e mós troka hanoin kona-ba situasaun iha Myanmar. Sira subliña importánsia atu enkoraja partisipasaun Myanmar nian nu'udar membru ida hosi família Asean nian, enkuantu apoia dezenvolvimentu sira iha diresaun pozitivu ida hodi promove dame, estabilidade no seguransa rejionál.