news-image

Timor-Leste – Tailándia Hametin Kooperasaun Iha Setór Transportes

Tailándia, 09 Outubru 2026 – Enkontru Bilaterál entre Ministru Transportes no Komunikasaun Timor-Leste, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu ho Vise Primeiru-Ministru, no Ministru Transporte Tailándia, Phiphat Ratchakitprakarn iha Bagkok Tailándia deskuti kona-ba air service agreement ne'ebé sei asina iha tempu badak.

Impulsu ba konetividade aviasaun nian akontese hafoin enkontru sira iha nível aas foin lalais ne'e iha loron 09 Outubru 2026 iha Bangkok durante vizita ofisiál Estadu nian hosi Primeiru-Ministru Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmão, ho Primeiru-Ministru Tailándia nian, Anutin Charnvirakul, no mós koordenasaun aviasaun nian antes ne'ebé asina hosi autoridade sira aviasaun sivíl nian hosi nasaun rua ne'e.

Durante enkontru Governu Tailándia ho Timor-Leste konkorda ona atu aselera Akordu Servisu Aéreu nian ida hodi lansa voo komersiál direta sira entre Bangkok no Dili

Liuhosi enkontru bilaterál ne'e Timor-Leste ho Tailándia iha kompromisiu kontinua hametin kooperasaun iha setór transporte, mak hanesan transportes Aereo, Marítima no Terrestre. 

Ministru Manetelu subliña Governu Tailándia liuhosi Ministru Transporte Tailándia, Phiphat Ratchakitprakarn hatete operasaun voo direta entre Dili no Tailándia bele hahú iha tempu sa'ida de'it tuir nesesidade, la presiza hein to'o asina formalmente Air Service Agreement. Diskusaun téknika ho preparasaun operasionál sira bele hahú antes serimónia asina dokumentu ofisiál nian.

“Governu Timor-Leste liuhosi Ministériu Transportes no Komunikasaun kompleta ona prosedimentu internu no prontu atu asina, hodi respeita tomak Tailándia nia ezijénsia sira ne'ebé sei iha. Ami sei apresia ita-boot nia nia apoiu hodi kompleta formalidade nesesáriu sira no identifika okaziaun konveniente mútua ida ba asinatura. Akordu ne’e sei fornese enkuadramentu importante ida atu habelar konetividade aérea, fasilita movimentu pasajeiru, karga, promove komérsiu, turizmu, investimentu, no relasaun entre povu nasaun rua nian. ” dehan Ministru Manetelu.

"Ita persija halo diskusaun ho nain ba Aero Dili, Señor, Lourenço Oliveira kona-ba vantajen no dezvantajen komersiál husi voo direta entre Dili no Tailándia. Desizaun kona-ba possibilidade atu hahú voo Dili-Tailándia desizaun husi señor Lourenco Oliveira, karik nia hakarak hahú voo iha fulan novembru nia laran ita bele komunika ho Ministériu Transportes Tailándia, liuhosi autoridade aviasaun sivíl Tailandia nia hodi hare prosesu sira ne,e" Tenik Ministru Manetelu.

Tuir planu Air service agreement ne'e sei asina iha fulan novembru ou dezenmbru tinan 2026, durante Enkontru Ministru Transporte ASEAN nian iha Filipina.

Ministru Transporte Tailándia hatete akordu ne'ebé sei asina loke oportunidade foun atu hametin kooperasaun entre nasaun rua sei fó kontribuisaun ba dezenvolvimentu setor transporte, entre nasaun rua ne'e nia. 

“Ha’u mós hakarak hato’o ha’u-nia parabéns ba Timor-Leste nia adezaun nu’udar membru ASEAN, akordu ida ne'e sei loke oportunidade ba Timor-Leste ho Tailándia atu koopera besik liután, hodi haburas unidade iha komunidade ASEAN. Enkontru ohin reflete ita-nia kompromisu no determinasaun atu eleva ligasaun Tailándia-Timor-Leste iha dimensaun hotu-hotu, inklui transporte. Tailándia simu ho laran-haksolok katak Timor-Leste koopera iha enkuadramentu sira ASEAN nian kona-ba transporte, ne’ebé sei ajuda hametin konetividade, iha setór transporte nian ho di’ak liutan” hatete Ministru Phiphat Ratchakitprakarn 

Ministru Manetelu enfatiza Timor-Leste nia kompromisu atu kontinua hametin relasaun amizade ho Tailándia iha futuru, Enkontru ne'e hanesan espasu ida ba oin hodi Fasilita no avansa prosesu akordu sira iha enkuadramentu ASEAN nian. Estabelese fundasaun ne'ebé metin ba kooperasaun no sei fó benefísiu ba malu (mutually beneficial).

Governante nemos hato'o agradesimentu no elojiu boot ba esforsu sira husi Autoridade Aviasaun Sivíl husi nasaun rua Timor-Leste no Tailándia, Ministériu Negósius Estranjeirus husi nasaun rua, Embaixada Timor-Leste no Tailándia nian, ho Sira-nia esforsu konsege lori prosesu kooperasaun/akordu ne'e tama ona ba faze finál (final stage).

Ministru Manetelu hatete Dezenvolvimentu rekursu umanu sai hanesan asuntu ne'ebé ho valór no prioridade boot ba Ministériu, Timor-Leste valoriza no hein apoiu husi Tailándia liuhusi Formasaun profisionál no extensaun téknika sira. Parseria institusionál iha setór transporte nian.

Iha setór aviasaun sivíl, kooperasaun ne'e bele foka ba partisipasaun iha programa rejionál sira ne'ebé fasilita liuhusi Eskritóriu Rejionál Ázia-Pasífiku ICAO iha Bangkok.