Governu inaugura edifisiu foun ba postu UPF iha Aeroportu Internasional Komandante Xefe FALINTIL Kay Rala Xanana Gusmão Suai
Suai, Kovalima, 09 Jullu 2026 – Governu liuhosi S.E. Ministru Transportes no Komunikasoens, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, akompaña husi S.E. Sekretáriu Estadu Protessaun Sivil Domingos Mariano Reis, Esélentisimu Komandante Jerál PNTL, Komisáriu Afonso dos Santos, Prezidente Konsellu Administrasaun ANATL, E. P., Eng. Romualdo António Soares da Silva, Prezidente Konsellu Administrasaun AACTL, I. P., Zezinho. F. Gusmão, Komandante UPF, Superintendente Calisto Gonzaga, Prezidente Autoridade Munisípiu Kovalima, Miguel Cardoso, Komandante PNTL no Munisípiu Kovalima, inaugura edifisiu foun ba Postu UPF iha Aeroportu Internasional Komandante Xefe Falintil, Kay Rala Xanana Gusmão Suai.
Serimónia tesi fita ba edifisiu foun postu UPF hetan bensaun husi amu paroku Ave Maria Suai.
Obra ne’e osan mai husi Ministériu Transportes no Komunikasoens liuhosi ANATL.EP no kaer husi kompaña lokal Suai oan.
Prezidente ANATL, E. P., Eng. Romualdo António Soares da Silva iha nia diskursun hatete inisiativa konstrui edifisiu foun ba UPF ne’e atu bele apoiu servisu PNTL- Unidade Patrulamentu Fronteira, hodi, nune’e membru UPF bele hala’o knaar fó seguransa ba Aeroportu Internasionál Komandante Xefe alintil Kay Rala Xanana Gusmão Suai, Covalima.
Komandante UPF, Superintendente Xefe Polísia, Calisto Gonzaga. reprezenta Komandante Jeral PNTL, agradese ba ANATL no ba entidades hotu,
"Em nome Komandante Jeral atu hatete deit katak, instituisaun PNTL tenke oferese duni sakrefisiu, no tuir lema ne’ebé ami hakerek kedas iha ne’e mak,”ha’u-nia sakrifísiu mak dedika ba estadu”, ami tenke fó ami-nia-an oferese vida tomak husik ami-nia família hodi mai serbí no garante seguransa ba povu, liu-liu ba Aeroportu Internasionál Comandante em Cefe das Falintil Kay Rala Xanana Gusmão” tenik komandante UPF Covalima.
iha oportunidade ne'e S.E. Sekretariu Estadu Protesaun Sivil, Domingos Mariano Reis lori Ministério Interior nian naran, agradese ba MTK no ANATL, E.P tanba iha hanoin bele tau prioridade planu orsamentu ba konstrui ona edifisiu oferese ba Postu Polisia Unidade Patrolamentu Fronteira (UPF) iha Aeroportu Suai, no konsidera ho sorumutu entre Ministériu Transportes Komunikasaun no Ministério Interior, importante nu’udár meius ida, husi fortalese kooperasaun iha área seguransa, hodi asegura servisu operasionalizasaun Aeroportu Internasionál Comandante em Cefe das Falintil Kay Rala Xanana Gusmão Suai Covalima.
iha sorin seluk S.E. Ministru Transporte no Komunikasoens (MTK), Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu ne’ebé prezensa iha serimónia ne’e reafirma katak, dala barak iha públiku nia hanoin, nasaun ida iha deit fronteira mak terrestre/rai maran no marítima/tasi, hodi haluha tiha fronteira ida iha Aeroportu, maibe iha mós fronteira aéreo/leten, no koa’alia kona-ba fronteira aéreo, waihira pasajeirus ida tama liu ona passa revista imigrasaun ne’e nian, ne’e signifika liu ona fronteira, no konsidera tama ona ba iha zona internasional.
“Postu ida-ne’e ba Unidade Patrolamentu Fronteira, hodi asegura servisu sira la’o iha leten, tanba ema hanoin katak fronteira ne’e mak terrestre no tasi husi nasaun ida ho nasaun seluk deit, mais afinál lae, iha mós fronteira ida ne’ebé importante no ita presiza asegura duni, atu garante ita nia soberania hanesan nasaun ida iha mundu rai klaran ne’e”
“Ema balu hanoin, nusa fronteira iha fali Aeroportu ne’e, tanba ne’e papel Polisia Unidade Patrolamentu Fronteira importante tebes atu asegura sidadaun hotu tanto domestik no internasionál” tenik Ministru Manetelu.
Ministru Manetelu subliña ANATL nu’udar operadores aeroportus, iha koordenasaun servisu ho AACTL hanesan Autoridade ba Aviasaun Sivil prepara mahon ne’ebé simples hodi oferese ba Polisia Unidade Patrolamentu Fronteira, atu bele asegura servisu no garante seguransa tantu loron no kalan ba Aeroportu Suai, nune’e sistema administrativamente operasional bele la’o ho di’ak no garante sustentabilidade nasaun Timor-Leste nian, loron ohin no ba futuru.


