undefined
Ministro MTC

Kona-ba Ministru Transporte no Komunikasaun, Miguel Marques Gonçalves Manetelu

Miguel Marques Gonçalves Manetelu, moris iha loron 5 fulan Maiu tinan 1969 iha Maliana, Munisípiu Bobonaro. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, hahú nia eskola Primária to’o pre-sekundária iha Maliana, hahu husi tinan 1977 to’o 1985. Husi tinan 1985 to’o tinan 1988, kontinua eskola Sekundária, iha SMA 1 Negeri Dili. Hafoin remata eskola Sekundaria iha Dili, kontinua ba eskola ensinu superior no hetan lisensiatura iha Engenaria Elétrika husi Udayana – Bali, Indonesia. 

Iha Indonesia, Manetelu halo parte ba Movimentu Rezisténcia Nasional Estudantes Timor-Leste (RENETIL), desde organizasaun movimentu ne’e hahú. Iha tinan 2000, Manetelu Eleitu nu'udar Sekretáriu Jerál RENETIL, troka Fernando La-Sama de Araujo (Matebian), no okupa kargu Sekretariu Jeral RENETIL nian to’o tinan 2004. 

Hahú husi 8 Agostu 2007, Manetelu simu kna'ar nu'udar Sekretáriu Estadu Juventude no Desportu. Mosu Remodelasaun Governasaun iha 2015, Manetelu simu fali kna'ar nu'udar Vise Ministru Solidariedade Sosial hahu husi loron 16 Fevereiru to’o termina mandatu iha loron 15 Setembru 2017. 

Iha loron 1 fulan Jullu 2024, simu hikas knaar nudar Ministru Tranportes no Komunikasoens husi IX Governu Konstitusional to’o ohin loron.

Nu'udar Ativista, Manetelu dedika nia vida labarik no Joven nian ba luta libertasaun nasional iha rai laran no iha Indonézia, liu husi atividade Klandestina no Movimentu Estudantil nian. Nudar Polítiku, Manetelu halo parte ba Partidu Congresso Nacional de Reconstrução de Timor-Leste (CNRT) no husi ne’e, mak okupa kargu Públiku oin-oin, nudar Sekretáriu Estadu, Vise Ministru no Ministru husi IV Governu, V Governu, VI Governu ni IX Governu Konstitusional. 

Iha Esperiensia Profesional, alende sai nu'udar Membru Governu, Manetelu mos nu'udar dosentes iha departementu Engineria nian husi Universidade Nasional Timor-Lorosa’e husi tinan 2001 to’o 2004. Entre tinan 2023 to’o 2007, nudar Asesór no koordenadór iha Presidênsia Repúblika hodi lidera no koordena ekipa Diálogo Nasional no Sekretáriu Ezekutivu ba Komisaun ba Asuntu Kuadros Rezisténcia. Entre tinan 2018 to’o 2020, Nu'udar Asesór ba Asuntu Juventude no Desportu iha Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu.

Iha esperiensia organizasaun publikas no Privadus, alende organizasaun Rezistensia nian, Manetelu mós sai nu'udar Editór Jornal Vox Populi (atividade Imprensa durante períudu kampanha ba REFERENDUM) iha tinan 1999. Entre tinan 1999 to’o 2002, nu'udar Xefe Departementu Planeamentu iha Prezidium Juventude Loriku Aswain (PJLA) ne’ebe ikus mai transforma sai Konselho Nacional da Juventude de Timor-Leste (CNJTL).  Sai Sekretario Jerl RENETIL husi tinan 2000 to’o 2004. Nudar fundador CNJTL, ikus mai eleitu sai Prezidente CNJTL iha primeiru kongressu transformasaun PJLA ba CNJTL nian husi tinan 2002 to’o 2007. Sai nu'udar Prezidente ba Confederação do Desporto de Timor-Leste (CDTL) husi tinan 2010 to’o 2011 no hahu husi tinan 2016 to’o ohin loron, nudar Prezidente Federação Shorinji-KEMPO Timor-Leste.

Ikus mai, tamba envolvimentu iha organizasaun rezisténsia nian, mak estadu atribui medalla ordem Nicolau Lobato, Grau II ba Manetelu, nu'udar rekoñesimentu ida ba nia partisipasaun iha prosesu luta ba libertasaun nasional. 

 

Kompeténsia Ministru Tranportes no Komunikasoens

Ministru Transportes no Komunikasoens mak responsável ba konsesaun, ezekusaun, koordenasaun no avaliasaun polítika, ne'ebé define no aprova ona husi Konsellu Ministrus, ba área transportes no Komunikasoins.
Ministru Transportes no Komunikasoens mak iha kompeténsia atu propoin no ezekuta liña polítika Ministériu nian iha área transportes no Komunikasoens; formula, dezenvolve no asegura implementasaun no ezekusaun ba kuadru legál no reguladór setór transportes no Komunikasoens nian;
dezenvolve no regula atividade transportes no Komunikasoens nian, nune'e mós otimiza meiu komunikasaun; asegura koordenasaun setór transportes no estimula komplementaridade entre ninia modu oioin, nune'e mós sira-nia kompetitividade, atubele hadi'a satisfasaun utente sira nian; promove jestaun, nune'e mós adosaun normas téknikas no regulamentasaun kona-ba uzu públiku servisu komunikasaun nian; garante prestasaun servisu públiku telekomunikasaun nian no utilizasaun espasu rádiuelétriku, liuhusi emprezas públikas ka konsesaun prestasaun servisu públiku nian ba entidade privadu sira; mantein no dezenvolve sistema informasaun no supervizaun meteorolójiku no seismolójiku nasionál, inklui konstrusaun no manutensaun ninia infraestruturas; promove no koordena investigasaun sientífika no dezenvolvimentu teknolójiku iha área transportes terrestres, aéreus no marítimu ho karáter sivíl; estabelese mekanizmu kolaborasaun no koordenasaun ho órgaun Governu sira seluk ne'ebé iha responsabilidade ba áreas relevantes.
Servisu no organizmu hirak tuirmai Ministru Transportes no Komunikasoens maka sei tutela: Administrasaun Portu Timor-Leste (APORTIL, sigla iha lian portugés), Administrasaun Aeroportu no Navigasaun Aérea Timor-Leste, E.P. (ANATL E.P. sigla iha lian portugés), Autoridade Aviasaun Sivíl Timor-Leste (AACTL, sigla iha lian portugés), Autoridade Nasionál Komunikasaun (ANC, sigla iha lian portugés) no Ajénsia Teknolojia Informasaun no Komunikasaun, I.P. - TIC TIMOR

Under Construction 

TituluData PublikaData TakaAsaun
No Data
tender-image
TituluData PublikaAsaun
Despaxu kona-ba Adjudikasaun Kontratu ba Fornesimentu no Konstrusaun Sistema Foun ba Kontrolu Tráfiku iha Área Munisípiu Díli – SSS217MTC-2026.pdf 01 Oct 2026, 00:00 Download
Despacho No 347/IX-GOV/MTC/IV/2026 22 Jul 2026, 00:00 Download
Despacho no 150/IX-GOV/MTC/III/2026 26 Mar 2026, 00:00 Download
Despacho No 445/IX-GOV/GMTC/X/2025 10 Nov 2025, 00:00 Download
Despacho No 096/IX-GOV/MTC/IV/2025 07 Apr 2025, 00:00 Download
Ato administrativo que (1) Aprova o procedimento nos exatos termos em que está formulado, quanto a fac 10 Oct 2024, 00:00 Download
dispatch-image

Dadus seidauk iha!

job-image
TituluData PublikaAsaun
No Data
report-img

Dadus seidauk iha!

law-image

Dadus seidauk iha!

ict-image

Notísia

Notísia foun sira

null

Sekretáriu-Jerál ASEAN no Delegasaun Timor-Leste hala'o enkontru hodi troka hanoin no diskute kona-ba progresu integrasaun Timor-Leste nian iha ASEAN.


Jakarta, Indonézia 2 Novembru 2026 – Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Dato’ Seri Francisco Kalbuadi Lay, ho delegasaun altu nível Timor-Leste nian hala'o viájen servisu no enkontru ofisiál ho Sekretáriu-Jerál ASEAN, Dr. Kao Kim Hourn, iha Sede Sekretariadu ASEAN, Jakarta, Indonézia.

Delegasaun ne’ebé akompaña Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Dato’ Seri Francisco Kalbuadi Lay kompostu husi, Ministru Transporte no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, Ministru Interiór, Francisco Guterres, Vise Ministru Komérsiu no Industria, Augosto Junior,  Prezidente CCLN, Riak Leman, no Embaixadór Repúblika Demokratika Timor-Leste nian ba Jakarta, Indonézia.

Enkontru ho Sekretáriu-Jerál ASEAN ho objetivu refleta kompromisu husi Governu Timor-Leste nian hodi: Aselera Prosesu Aderesaun Plenu, Hamutuk ho ASEAN hodi kompleta roodmap/matadalan sira ba adesaun tomak nian. Liuhosi  Koorporasaun Rejionál, Haforti kooperasaun iha konseptu ekonomia, transporte, komunikasaun, no seguransa internu rejionál.

Timor-Leste prontu atu fahe no simu matadalan husi estrutura ASEAN nian hodi sai membru ho direitu tomak. 

marka momentu inportante ida ba relasaun diplomátika no integrasaun Timor-Leste nian iha rejiaun Sudeste Asiatiku.

Vise Primeiru-Ministru atualizasaun progresu tinan dahuluk nian dezde Timor-Leste sai membru plenu ASEAN iha 26 Outubru 2026. 

Parte rua diskute esforsu kontinua husi Timor-Leste atu kompleta prosesu adezaun ba Akordu Ekonómiku ASEAN (AEAs), no oportunidade sira atu hametin kooperasaun no apoiu hodi implementa kompromisu sira-ne'e ho efetivu.

Aprezentasaun foka liu ba preparasaun no prontidaun Timor-Leste nian iha setór institusionál, ekonómika, infraestrutura, seguransa, no diplomátika hodi prepara an antesipa bainhira prezide ASEAN iha 2029. 

Le'e tan
null

Prezidente, J. Ramos-Horta, deklara TL-Indonézia susesu transforma pasadu difísil sai modelu globál hodi kontinua hametin relasaun di'ak, amizade, no kooperasaun rejionál.


Dili, 30 Outubru 2026 – Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu akompaña Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta hamutuk ho diplomata no ofisiál sira husi Embaixada Indonézia iha Dili, marka prezensa iha resepsaun diplomatiku iha ambitu hodi selebra Aniversáriu Independénsia Repúblika Indonézia nian ba dala-81 iha Faról Dili.

Iha resepsaun ne’e marka mós prezensa husi Ministru Interior, Francisco Guterres, Vise Minsitru Asuntu ASEAN, Milena Rangel, no Prokurador Jeral Republika (PJR), Nelson de Carvalho.

Iha selebrasaun ne'e, Xefe Estadu akompaña husi Enkaregadu Négosiu (Chargé d'Affaires) Embaixada Indonézia nian, Raden Sakunto Paksi, hamutuk ho korpu diplomátiku no komunidade indonézia ne'ebé hela iha Timor-Leste.

Prezensa Xefe Estadu Timor-Leste nian iha selebrasaun ne'e sai hanesan jestu diplomátiku ne'ebé hodi hametin liu tan relasaun ne’ebé metin, respeitu mútua, no amizade bilaterál ne'ebé forte entre Timor-Leste no Indonézia hanesan nasaun viziñu.

Prezidente Ramos-Horta destaka transformasaun estraordinária ne'ebé akontese iha relasaun bilaterál entre Timor-Leste no Indonézia. Husi pasadu ida ne'ebé difísil no ho desafiu bo'ot, nasaun viziñu rua ne'e susesu hodi dezenvolve relasaun ne'e sai modelu globál ba parseria, respeitu mutuál, no kooperasaun regionál ne'ebé metin.

Le'e tan
null

AIPNL Sei Simu Aviaun Boot Iha simeira ASEAN 2029 Ministru Manetelu husu Parte Hotu Koopera


(TT)

Dili, 28 Outubru 2026 - Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu konvoka enkontru ho ANATL, AACTL, Waskita Karya,, PMC, PMU no Konsultór supervizaun, kona-ba progresu servisu Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato Comoro Dili.

Enkontru Estratéjiku ba Aselerasaun Progresu Infraestrutura Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato halo iha edifisiu ANATL, E.P Komoro Dili.

Ministru Manetelu hatete enkontru ida ne’e nudar enkontru da-huluk hafoin nia akompaña Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Kordenadór Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuady Lay, iha loron 15 Outubru 2026 foin lais ne’e iha jakarta halo enkontru bilaterál ho governu indonézia liuhosi Ministru Industrializasaun Indonézia, Rosan Perkasa Roeslani atuál CEO Danantara.

Iha enkontru foin lais iha Jakarta ho CEO Danantara, Ministru Manetelu husu ba Danantara hanesan jestór ba diretu ba aset husi empreza estadu (BUMN) sira iha Indonézia. Atu apoiu kompaña Waskita Karya atu aselera servisu sira iha terenu nune’e bele finaliza tuir kontratu ne’ebé determina ona.

Ministru Manetelu subliña bainhira aeroportu ne’e finaliza iha tinan 2028, ida ne'e sei sai orgullu boot ida ba Timor-Leste tanba Timor-Leste sei sai uma nain ba Simeira ASEAN 2029, aviaun boot sira sei atera iha Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato Komoro, inklui Aviaun husi Prezidente Amerika, Donald Trump nomos Aviaun ne’ebé tula Prezidente Indonézia, Prabowo Subianto.

Ida ne’e orgullu boot ida ba waskita nu’udar empreza indonézia ne’ebé hola parte projetu ne’e, Iha biban ne’e, Ministru Manetelu apela no husu ba entidade no parseiru hotu-hotu ne’ebé involve iha projetu infraestrutura estratéjiku ne’e atu hametin kooperasaun no servisu hamutuk ho mehi ida de'it konklui projetu ho kualidade no tuir prazu ne’ebé determina ona.

Enkontru ida-ne'e ho objetivu atu avalia no hare’e husi besik progresu servisu konstrusaun aeroprotu nia, inklui hakat tuir matadalan no parseiru estratejiku sira hodi garante kualidade no kalendáriu servisu iha terenu.

***********

(PT)

AIPNL VAI RECEBER GRANDES AERONAVES NA CIMEIRA DA ASEAN DE 2029. MINISTRO MANETELU APELA À COOPERAÇÃO DE TODAS AS PARTES*

*Díli, 28 de outubro de 2026* – O Ministro dos Transportes e Comunicações, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, convocou uma reunião com a ANATL, a AACTL, a Waskita Karya, a PMC, a PMU e os consultores de supervisão para avaliar os progressos das obras do Aeroporto Internacional Presidente Nicolau Lobato, em Comoro, Díli.

A reunião estratégica, destinada a acelerar os progressos das infraestruturas do Aeroporto Internacional Presidente Nicolau Lobato, realizou-se nas instalações da ANATL, E.P., em Comoro, Díli.

O Ministro Manetelu afirmou que esta foi a primeira reunião realizada após a sua participação, a 15 de outubro de 2026, numa visita a Jacarta, acompanhado pelo Vice-Primeiro-Ministro, Ministro Coordenador dos Assuntos Económicos e Ministro do Turismo e Ambiente, Francisco Kalbuady Lay. Na ocasião, foi realizada uma reunião bilateral com o Governo da Indonésia, através do Ministro da Indústria da Indonésia, Rosan Perkasa Roeslani, atual CEO da Danantara.

Durante o encontro em Jacarta com o CEO da Danantara, o Ministro Manetelu solicitou o apoio daquela entidade, responsável pela gestão direta dos ativos das empresas estatais indonésias (BUMN), para ajudar a Waskita Karya a acelerar os trabalhos no terreno e garantir a conclusão das obras dentro dos prazos estabelecidos no contrato.

O Ministro Manetelu sublinhou que a conclusão do aeroporto em 2028 constituirá um motivo de grande orgulho para Timor-Leste, uma vez que o país acolherá a Cimeira da ASEAN de 2029. Nessa ocasião, grandes aeronaves aterrarão no Aeroporto Internacional Presidente Nicolau Lobato, em Comoro, incluindo aeronaves que transportem o Presidente dos Estados Unidos da América, Donald Trump, e o Presidente da Indonésia, Prabowo Subianto.

O Ministro acrescentou que este projeto representará também um motivo de orgulho para a Waskita Karya, enquanto empresa indonésia envolvida na execução desta infraestrutura estratégica.

Nesta ocasião, o Ministro Manetelu apelou a todas as entidades e parceiros envolvidos no projeto para reforçarem a cooperação e trabalharem em conjunto com um objetivo comum: concluir as obras com qualidade e dentro dos prazos estabelecidos.

A reunião teve como objetivo avaliar de perto o progresso da construção do aeroporto, acompanhar o cumprimento dos planos de trabalho e reforçar a coordenação entre os parceiros estratégicos, de modo a garantir a qualidade das obras e o cumprimento do calendário previsto.

********

(ENG)

AIPNL TO RECEIVE LARGE AIRCRAFT DURING THE 2029 ASEAN SUMMIT. MINISTER MANETELU CALLS FOR COOPERATION FROM ALL PARTIES*

*Dili, 28 October 2026* – The Minister of Transport and Communications, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, convened a meeting with ANATL, AACTL, Waskita Karya, PMC, PMU and the supervisory consultants to review progress on the construction works at Presidente Nicolau Lobato International Airport in Comoro, Dili.

The strategic meeting, aimed at accelerating progress on the infrastructure development of Presidente Nicolau Lobato International Airport, was held at the ANATL, E.P. building in Comoro, Dili.

Minister Manetelu stated that this was the first meeting held following his participation in a visit to Jakarta on 15 October 2026, accompanied by the Deputy Prime Minister, Coordinating Minister for Economic Affairs and Minister of Tourism and Environment, Francisco Kalbuady Lay. During the visit, a bilateral meeting was held with the Government of Indonesia through Indonesia’s Minister of Industry, Rosan Perkasa Roeslani, the current CEO of Danantara.

During the recent meeting in Jakarta with Danantara’s CEO, Minister Manetelu requested support from the institution, which directly manages the assets of Indonesian state-owned enterprises (BUMN), to assist Waskita Karya in accelerating on-site construction activities and ensuring that the works are completed within the contractual deadlines.

Minister Manetelu emphasised that completing the airport in 2028 would be a source of great pride for Timor-Leste, as the country is scheduled to host the 2029 ASEAN Summit. During the summit, large aircraft will land at Presidente Nicolau Lobato International Airport in Comoro, including aircraft carrying the President of the United States, Donald Trump, and the President of Indonesia, Prabowo Subianto.

The Minister added that the project would also be a source of pride for Waskita Karya, the Indonesian company participating in the implementation of this strategic infrastructure project.

On this occasion, Minister Manetelu called on all entities and partners involved in the project to strengthen cooperation and work together towards a common goal: completing the project to the required quality standards and within the established deadlines.

The meeting aimed to closely assess the progress of the airport construction works, monitor compliance with work plans and strengthen coordination among strategic partners to ensure construction quality and adherence to the planned schedule.

****

Le'e tan