undefined
Ministro MTC

Kona-ba Ministru Transporte no Komunikasaun, Miguel Marques Gonçalves Manetelu

Miguel Marques Gonçalves Manetelu, moris iha loron 5 fulan Maiu tinan 1969 iha Maliana, Munisípiu Bobonaro. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, hahú nia eskola Primária to’o pre-sekundária iha Maliana, hahu husi tinan 1977 to’o 1985. Husi tinan 1985 to’o tinan 1988, kontinua eskola Sekundária, iha SMA 1 Negeri Dili. Hafoin remata eskola Sekundaria iha Dili, kontinua ba eskola ensinu superior no hetan lisensiatura iha Engenaria Elétrika husi Udayana – Bali, Indonesia. 

Iha Indonesia, Manetelu halo parte ba Movimentu Rezisténcia Nasional Estudantes Timor-Leste (RENETIL), desde organizasaun movimentu ne’e hahú. Iha tinan 2000, Manetelu Eleitu nu'udar Sekretáriu Jerál RENETIL, troka Fernando La-Sama de Araujo (Matebian), no okupa kargu Sekretariu Jeral RENETIL nian to’o tinan 2004. 

Hahú husi 8 Agostu 2007, Manetelu simu kna'ar nu'udar Sekretáriu Estadu Juventude no Desportu. Mosu Remodelasaun Governasaun iha 2015, Manetelu simu fali kna'ar nu'udar Vise Ministru Solidariedade Sosial hahu husi loron 16 Fevereiru to’o termina mandatu iha loron 15 Setembru 2017. 

Iha loron 1 fulan Jullu 2024, simu hikas knaar nudar Ministru Tranportes no Komunikasoens husi IX Governu Konstitusional to’o ohin loron.

Nu'udar Ativista, Manetelu dedika nia vida labarik no Joven nian ba luta libertasaun nasional iha rai laran no iha Indonézia, liu husi atividade Klandestina no Movimentu Estudantil nian. Nudar Polítiku, Manetelu halo parte ba Partidu Congresso Nacional de Reconstrução de Timor-Leste (CNRT) no husi ne’e, mak okupa kargu Públiku oin-oin, nudar Sekretáriu Estadu, Vise Ministru no Ministru husi IV Governu, V Governu, VI Governu ni IX Governu Konstitusional. 

Iha Esperiensia Profesional, alende sai nu'udar Membru Governu, Manetelu mos nu'udar dosentes iha departementu Engineria nian husi Universidade Nasional Timor-Lorosa’e husi tinan 2001 to’o 2004. Entre tinan 2023 to’o 2007, nudar Asesór no koordenadór iha Presidênsia Repúblika hodi lidera no koordena ekipa Diálogo Nasional no Sekretáriu Ezekutivu ba Komisaun ba Asuntu Kuadros Rezisténcia. Entre tinan 2018 to’o 2020, Nu'udar Asesór ba Asuntu Juventude no Desportu iha Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu.

Iha esperiensia organizasaun publikas no Privadus, alende organizasaun Rezistensia nian, Manetelu mós sai nu'udar Editór Jornal Vox Populi (atividade Imprensa durante períudu kampanha ba REFERENDUM) iha tinan 1999. Entre tinan 1999 to’o 2002, nu'udar Xefe Departementu Planeamentu iha Prezidium Juventude Loriku Aswain (PJLA) ne’ebe ikus mai transforma sai Konselho Nacional da Juventude de Timor-Leste (CNJTL).  Sai Sekretario Jerl RENETIL husi tinan 2000 to’o 2004. Nudar fundador CNJTL, ikus mai eleitu sai Prezidente CNJTL iha primeiru kongressu transformasaun PJLA ba CNJTL nian husi tinan 2002 to’o 2007. Sai nu'udar Prezidente ba Confederação do Desporto de Timor-Leste (CDTL) husi tinan 2010 to’o 2011 no hahu husi tinan 2016 to’o ohin loron, nudar Prezidente Federação Shorinji-KEMPO Timor-Leste.

Ikus mai, tamba envolvimentu iha organizasaun rezisténsia nian, mak estadu atribui medalla ordem Nicolau Lobato, Grau II ba Manetelu, nu'udar rekoñesimentu ida ba nia partisipasaun iha prosesu luta ba libertasaun nasional. 

 

Kompeténsia Ministru Tranportes no Komunikasoens

Ministru Transportes no Komunikasoens mak responsável ba konsesaun, ezekusaun, koordenasaun no avaliasaun polítika, ne'ebé define no aprova ona husi Konsellu Ministrus, ba área transportes no Komunikasoins.
Ministru Transportes no Komunikasoens mak iha kompeténsia atu propoin no ezekuta liña polítika Ministériu nian iha área transportes no Komunikasoens; formula, dezenvolve no asegura implementasaun no ezekusaun ba kuadru legál no reguladór setór transportes no Komunikasoens nian;
dezenvolve no regula atividade transportes no Komunikasoens nian, nune'e mós otimiza meiu komunikasaun; asegura koordenasaun setór transportes no estimula komplementaridade entre ninia modu oioin, nune'e mós sira-nia kompetitividade, atubele hadi'a satisfasaun utente sira nian; promove jestaun, nune'e mós adosaun normas téknikas no regulamentasaun kona-ba uzu públiku servisu komunikasaun nian; garante prestasaun servisu públiku telekomunikasaun nian no utilizasaun espasu rádiuelétriku, liuhusi emprezas públikas ka konsesaun prestasaun servisu públiku nian ba entidade privadu sira; mantein no dezenvolve sistema informasaun no supervizaun meteorolójiku no seismolójiku nasionál, inklui konstrusaun no manutensaun ninia infraestruturas; promove no koordena investigasaun sientífika no dezenvolvimentu teknolójiku iha área transportes terrestres, aéreus no marítimu ho karáter sivíl; estabelese mekanizmu kolaborasaun no koordenasaun ho órgaun Governu sira seluk ne'ebé iha responsabilidade ba áreas relevantes.
Servisu no organizmu hirak tuirmai Ministru Transportes no Komunikasoens maka sei tutela: Administrasaun Portu Timor-Leste (APORTIL, sigla iha lian portugés), Administrasaun Aeroportu no Navigasaun Aérea Timor-Leste, E.P. (ANATL E.P. sigla iha lian portugés), Autoridade Aviasaun Sivíl Timor-Leste (AACTL, sigla iha lian portugés), Autoridade Nasionál Komunikasaun (ANC, sigla iha lian portugés) no Ajénsia Teknolojia Informasaun no Komunikasaun, I.P. - TIC TIMOR

Under Construction 

TituluData PublikaData TakaAsaun
No Data
tender-image
TituluData PublikaAsaun
Despaxu kona-ba Adjudikasaun Kontratu ba Fornesimentu no Konstrusaun Sistema Foun ba Kontrolu Tráfiku iha Área Munisípiu Díli – SSS217MTC-2026.pdf 01 Oct 2026, 00:00 Download
Despacho No 347/IX-GOV/MTC/IV/2026 22 Jul 2026, 00:00 Download
Despacho no 150/IX-GOV/MTC/III/2026 26 Mar 2026, 00:00 Download
Despacho No 445/IX-GOV/GMTC/X/2025 10 Nov 2025, 00:00 Download
Despacho No 096/IX-GOV/MTC/IV/2025 07 Apr 2025, 00:00 Download
Ato administrativo que (1) Aprova o procedimento nos exatos termos em que está formulado, quanto a fac 10 Oct 2024, 00:00 Download
dispatch-image

Dadus seidauk iha!

job-image
TituluData PublikaAsaun
No Data
report-img

Dadus seidauk iha!

law-image

Dadus seidauk iha!

ict-image

Notísia

Notísia foun sira

null

Ministru Manetelu observa direta progresu konstrusaun terminal Pasajeiru foun AIPNL


(TT)

Dili, 18 Novembru 2026 — Ministru Transportes no Komunikasoens (MTK), Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, hala’o observasaun direta iha terrenu hodi haree besik liután progresu konstrusaun terminal pasajeiru foun iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato, Komoro, Dili, iha Kuarta-feira ne’e.

Iha observasaun ne’e, governante ne’e nota katak empreza konstrutora ne’ebé toma konta ba obra refere kontinua hala’o sira-nia servisu ho ativu iha fatin konstrusaun hodi garante katak projetu estratéjiku nasionál ne’e la’o nafatin.

Vizita ne’e hanesan parte husi kompromisu Ministériu Transportes no Komunikasoens nian atu halo akompañamentu no supervizaun regulár ba projetu infraestrutura estratéjiku ne’e, liuliu iha setór aviasaun sivíl. Akompañamentu direta ne’e importante hodi asegura katak kualidade obra no prazu ezekusaun la’o tuir padraun internasionál ne’ebé estabelese ona.

Projetu modernizasaun no konstrusaun terminal foun Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato sai hanesan prioridade boot ida ba Governu Timor-Leste hodi hasa’e kapasidade atendimentu ba pasajeiru sira, hadi’a seguransa aviasaun, no fasilita konektividade aérea Timor-Leste nian ho rejiaun no mundu. 

***********

(PT)

Ministro Manetelu acompanha diretamente o progresso da construção do novo Terminal de Passageiros do AIPNL*

Díli, 18 de novembro de 2026 — O Ministro dos Transportes e Comunicações (MTC), Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, realizou uma visita de acompanhamento ao local da obra, com o objetivo de observar de perto o progresso da construção do novo Terminal de Passageiros do Aeroporto Internacional Presidente Nicolau Lobato (AIPNL), em Comoro, Díli, na quarta-feira.

Durante a visita, o governante constatou que a empresa responsável pela execução da obra continua a desenvolver ativamente os trabalhos no local da construção, garantindo a continuidade deste projeto estratégico nacional.

Esta visita enquadra-se no compromisso do Ministério dos Transportes e Comunicações de assegurar o acompanhamento e a supervisão regulares deste projeto de infraestrutura estratégica, particularmente no setor da aviação civil. O acompanhamento direto no terreno é fundamental para garantir que a qualidade da construção e os prazos de execução estejam em conformidade com os padrões internacionais estabelecidos.

O projeto de modernização e construção do novo Terminal de Passageiros do Aeroporto Internacional Presidente Nicolau Lobato constitui uma das grandes prioridades do Governo de Timor-Leste, visando aumentar a capacidade de atendimento aos passageiros, melhorar a segurança da aviação e reforçar a conectividade aérea de Timor-Leste com a região e o resto do mundo.

***********

(ENG)

*Minister Manetelu Directly Observes Progress of Construction of the New AIPNL Passenger Terminal*

Dili, 18 November 2026 — The Minister of Transport and Communications (MTK), Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, conducted an on-site inspection to closely observe the progress of construction of the new passenger terminal at Presidente Nicolau Lobato International Airport (AIPNL), in Comoro, Dili, on Wednesday.

During the visit, the Minister noted that the construction company responsible for the project continues to carry out its work actively at the construction site, ensuring that this strategic national project continues to move forward.

The visit forms part of the Ministry of Transport and Communications’ commitment to conducting regular monitoring and supervision of this strategic infrastructure project, particularly in the civil aviation sector. Direct on-site monitoring is essential to ensuring that construction quality and implementation timelines comply with established international standards.

The modernisation and construction of the new terminal at Presidente Nicolau Lobato International Airport represent a major priority for the Government of Timor-Leste. The project aims to increase passenger handling capacity, improve aviation safety, and strengthen Timor-Leste’s air connectivity with the region and the rest of the world.

Le'e tan
null

KAFI hala'o diskusaun kona-ba projetu infraestrutura estratéjiku sira iha MTK.


(TT)
Iha enkontru ne'e, diskute ajenda xave lima (5) husi MTK:

• Transporte Públiku: Aprezentasaun no apresiasaun ba prosesu Detailed Engineering Design (DED) ba transporte p’ubliku no modalidade finansiamentu.

• Aeroportu: Aprezentasaun konseitu no Termu Referénsia (ToR) ba Terminal VIP iha Aeroportu Internasionál Presidente Nicolau Lobato.

• DNTT: Pedidu aprovasaun ba reabilitasaun no espansaun servisu atendimentu kliente iha DNTT Balide, Dili.
• Edifísiu MTK: Pedidu aprovasaun ba konstrusaun edifísiu foun MTK nian.

• Portu Dili (APORTIL): Pedidu aprovasaun, autorizasaun despeza, no konfirmasaun finansiamentu Fundu Infraestrutura (FI) 2026 ba servisu konsultoria levantamentu hidrográfiku, batimétriku, no Lidar iha Portu Dili.

***********

(PT)

*Conselho de Administração do Fundo das Infraestruturas Discute Projetos de Infraestruturas Estratégicas do Ministério dos Transportes e Comunicações*

O Conselho de Administração do Fundo das Infraestruturas (KAFI) realizou uma reunião para discutir projetos de infraestruturas estratégicas sob a responsabilidade do Ministério dos Transportes e Comunicações (MTK).

Durante o encontro, foram discutidos cinco pontos principais da agenda apresentados pelo MTK:

1. *Transporte Público:* Apresentação e apreciação do processo de elaboração do Detailed Engineering Design (DED) para o sistema de transporte público, incluindo as respetivas modalidades de financiamento.

2. *Aeroporto:* Apresentação do conceito e dos Termos de Referência (ToR) para o Terminal VIP do Aeroporto Internacional Presidente Nicolau Lobato.

3. *DNTT:* Pedido de aprovação para a reabilitação e expansão das instalações de atendimento ao público da DNTT, em Balide, Díli.

4. *Edifício do MTK:* Pedido de aprovação para a construção de um novo edifício para o Ministério dos Transportes e Comunicações.

5. *Porto de Díli (APORTIL):* Pedido de aprovação, autorização de despesa e confirmação do financiamento pelo Fundo das Infraestruturas (FI) para 2026, destinado aos serviços de consultoria para a realização de levantamentos hidrográficos, batimétricos e LiDAR no Porto de Díli.

************

(ENG)

*Infrastructure Fund Administration Council Discusses Strategic Infrastructure Projects of the Ministry of Transport and Communications*

The Infrastructure Fund Administration Council (KAFI) held a discussion on strategic infrastructure projects under the Ministry of Transport and Communications (MTK).

During the meeting, five key agenda items submitted by MTK were discussed:

1. *Public Transport:* Presentation and review of the Detailed Engineering Design (DED) process for the public transport system, including its financing modalities.

2. *Airport:* Presentation of the concept and Terms of Reference (ToR) for the VIP Terminal at Presidente Nicolau Lobato International Airport.

3. *DNTT:* Request for approval of the rehabilitation and expansion of customer service facilities at the DNTT office in Balide, Dili.

4. *MTK Building:* Request for approval for the construction of a new building for the Ministry of Transport and Communications.

5. *Dili Port (APORTIL):* Request for approval, expenditure authorisation and confirmation of 2026 Infrastructure Fund (FI) financing for consultancy services relating to hydrographic, bathymetric and LiDAR surveys at Dili Port.

Média MTK

Le'e tan
null

PM Xanana desloka ba Filipina hodi partisipa iha 49º Simeira ASEAN no Enkontru Relasionadu (49th ASEAN Summit and Related Summits)


PM Xanana desloka ba Filipina hodi partisipa iha 49º Simeira ASEAN no Enkontru Relasionadu (49th ASEAN Summit and Related Summits).

Dili, 13 Novembru 2026 – Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu hamutuk ho membru governu balu akompaña Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão iha Aeroportu Internasional Prezidente Nicoalu Lobato ne’ebé atu hala’o viájen servisu bá Repúblika Filipina.

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão sei partisipa iha 49º Simeira ASEAN no Enkontru Relasionadu (49th ASEAN Summit and Related Summits), ne’ebé sei hala’o iha Manila, Repúblika Filipinas, hosi 11 to’o 18 Novembru 2026.

Iha enkontru rejionál ne’e, PM Xanana sei reprezenta Timor-Leste hodi hametin kooperasaun no promove interese nasionál hamutuk ho líder sira husi Estadu-Membru ASEAN, parseiru diálogu, no organizasaun internasionál.

Programa ofisiál Simeira ASEAN hahú ho enkontru preparatóriu iha nível funsionáriu seniór no ministru sira, molok kontinua ho enkontru nível Xefe Estadu no Xefe Governu nian.

Iha loron 15 fulan-Novembru, PM Xanana sei partisipa iha serimónia abertura Simeira ASEAN da-49, ne’ebé sei inklui aprezentasaun Akordu Kuadru ba Ekonomia Dijitál (Digital Economy Framework Agreement), inaugurasaun símbolu ASEAN ne’ebé atualiza ona, hasa’e bandeira ASEAN foun, no serimónia entrega ASEAN Prize.

Le'e tan