Dili, 10 Novembru 2026 – Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, hamutuk ho membru governu kontinua akompaña Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, iha diskusaun Projetu Proposta Lei (PPL) Númeru 33/VI (4.ª), OJE 2027 ba loron da-ruak nia iha parlamentu nasional.
Iha diskusaun OJE 2027 ba loron da-ruak, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, responde bá relatóriu no pareser husi Komisaun Finansas Públikas Parlamentu Nasionál, hamutuk ho intervensaun no pergunta sira husi deputadu sira, iha sesaun diskusaun parte dadeer nian.
Diskusaun ne'e foka liuba asuntu estratéjiku tolu:
• Dependénsia bá Fundu Petróleu: Analiza bá sustentabilidade ekonómika no kestaun finansiamentu nasaun nian.
• Projetu Greater Sunrise: Dezenvolvimentu no dezafiu sira ne'ebé hakarak jere iha produsaun no eksplorasaun rekursu naturál.
• Seitór Justisa: Haforsa no hamutuk hadi'a dezenvolvimentu sistema justisa nian iha Timor-Leste.
Iha okaziaun ne'e, Primeiru-Ministru hato'o agradesimentu bá krítika no komentáriu konstrutivu hosi deputadu sira, ho afirmasaun katak observasaun sira ne'e importánte atu hadi'a polítika no haforsa servisu governasaun nian.
Ponto-xave husi diskusaun ne'e mak:
• Tema Prinsipál: Fokus bá dependénsia Timor-Leste bá Fundu Petróleu, dezenvolvimentu Projetu Greater Sunrise, no fortalesimentu seitór justisa.
• Proposta OJE 2027: Montante globál hamutuk $2,568 biliaun, ho fahe alokasaun
o Administrasaun Sentrál biliaun $2,487
o RAEOA (Oecusse-Ambeno) millaun $56,1
o Seguransa Sosiál millaun $186,55
*********
*Ministro Manetelu participa no segundo dia da discussão da Proposta de Lei n.º 33/VI (4.ª), relativa ao OGE 2027*
Dili, 10 de novembro de 2026 – O Ministro dos Transportes e Comunicações, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, juntamente com outros membros do Governo, continuou a acompanhar o Primeiro-Ministro, Kay Rala Xanana Gusmão, no segundo dia da discussão da Proposta de Lei n.º 33/VI (4.ª), referente ao Orçamento Geral do Estado (OGE) para 2027, no Parlamento Nacional.
Durante o segundo dia de discussão do OGE 2027, o Primeiro-Ministro, Kay Rala Xanana Gusmão, respondeu ao relatório e ao parecer da Comissão de Finanças Públicas do Parlamento Nacional, bem como às intervenções e perguntas apresentadas pelos deputados, durante a sessão da manhã.
A discussão centrou-se principalmente em três questões estratégicas:
* *Dependência do Fundo Petrolífero:* Análise da sustentabilidade económica e das questões relacionadas com o financiamento do país.
* *Projeto Greater Sunrise:* Desenvolvimento e desafios relacionados com a gestão da produção e exploração dos recursos naturais.
* *Setor da Justiça:* Reforço e melhoria contínua do desenvolvimento do sistema de justiça em Timor-Leste.
Na ocasião, o Primeiro-Ministro expressou o seu agradecimento pelas críticas e pelos comentários construtivos apresentados pelos deputados, afirmando que estas observações são importantes para melhorar as políticas públicas e reforçar a qualidade da governação.
*Principais pontos da discussão:*
* *Temas principais:* A dependência de Timor-Leste do Fundo Petrolífero, o desenvolvimento do Projeto Greater Sunrise e o fortalecimento do setor da justiça.
* *Proposta do OGE 2027:* O montante global indicado é de 2,568 mil milhões de dólares, com as seguintes alocações:
- Administração Central: 2,487 mil milhões de dólares;
- RAEOA (Oé-Cusse Ambeno): 56,1 milhões de dólares;
- Segurança Social: 186,55 milhões de dólares.
***********
(ENG)
*Minister Manetelu Participates in the Second Day of Discussions on Draft Law No. 33/VI (4th), Concerning the 2027 State General Budget*
Dili, 10 November 2026 – The Minister of Transport and Communications, Eng. Miguel Marques Gonçalves Manetelu, together with other members of the Government, continued to accompany Prime Minister Kay Rala Xanana Gusmão during the second day of discussions on Draft Law No. 33/VI (4th), concerning the 2027 State General Budget (SGB), at the National Parliament.
During the second day of the 2027 State General Budget discussions, Prime Minister Kay Rala Xanana Gusmão responded to the report and opinion of the National Parliament's Public Finance Committee, as well as to the interventions and questions raised by members of Parliament during the morning session.
The discussion focused primarily on three strategic issues:
* *Dependence on the Petroleum Fund:* An analysis of economic sustainability and issues related to the country's financing.
* *Greater Sunrise Project:* Development and challenges associated with managing the production and exploration of natural resources.
* *Justice Sector:* Strengthening and continuously improving the development of Timor-Leste's justice system.
On this occasion, the Prime Minister expressed his appreciation for the constructive criticism and comments presented by members of Parliament, affirming that these observations are important for improving public policies and strengthening the quality of governance.
*Key Points of the Discussion:*
* *Main Topics:* Timor-Leste's dependence on the Petroleum Fund, the development of the Greater Sunrise Project, and the strengthening of the justice sector.
* *2027 State General Budget Proposal:* The stated overall amount is US$2.568 billion, with the following allocations:
- Central Administration: US$2.487 billion;
- RAEOA (Oé-Cusse Ambeno): US$56.1 million;
- Social Security: US$186.55 million.














